Sự phát triển của đường sắt Lào – Trung Quốc, các tuyến đường cao tốc và hành lang kinh tế đang khiến nhiều đô thị tại Lào mở rộng nhanh hơn tốc độ quy hoạch, kéo theo những thách thức về ngập lụt, ùn tắc giao thông và quá tải hạ tầng. Trong khi đó, gần 70% quy hoạch đô thị cấp huyện được lập trước năm 2010 hiện cần cập nhật.
Ngày 6/11, tại thủ đô Viêng Chăn, Bộ Công chính và Vận tải Lào phối hợp với Chương trình Định cư con người Liên Hợp Quốc (UN-Habitat) tổ chức Diễn đàn Đô thị quốc gia Lào lần thứ 5, dưới sự chủ trì của Bộ trưởng Bộ Công chính và Vận tải Leklay Sivilay. Diễn đàn có sự tham dự của đại diện các bộ, ngành, chính quyền địa phương, cơ quan ngoại giao, tổ chức quốc tế, đối tác phát triển, doanh nghiệp và các chuyên gia.
Phát biểu tại diễn đàn, Bộ trưởng Leklay Sivilay cho biết các dự án giao thông lớn như đường sắt Lào – Trung Quốc, đường cao tốc và hành lang kinh tế đã mở ra nhiều cơ hội phát triển cho các địa phương. Tuy nhiên, tốc độ mở rộng của các đô thị dọc những tuyến giao thông này đang vượt quá khả năng đáp ứng của công tác quy hoạch, đặt ra nhiều thách thức về ngập lụt, ùn tắc giao thông và quá tải hạ tầng.
Theo Bộ trưởng, tỷ lệ đô thị hóa tại Lào hiện đạt khoảng 38–40%, đưa các đô thị trở thành một trong những động lực quan trọng của nền kinh tế. Tuy nhiên, quá trình phát triển cũng kéo theo nhiều vấn đề như mở rộng đô thị thiếu kiểm soát, ô nhiễm môi trường, quản lý chất thải và nguy cơ thiên tai, đòi hỏi phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa quy hoạch, đầu tư hạ tầng và quản lý xây dựng.
Báo cáo tại diễn đàn, ông Bounta Onnavong, Cục trưởng Cục Nhà ở và Quy hoạch đô thị thuộc Bộ Công chính và Vận tải Lào, cho biết cả 148 huyện trên toàn quốc đều đã có quy hoạch tổng thể đô thị. Tuy nhiên, 103 quy hoạch, chiếm gần 70%, được lập trước năm 2010 và hiện cần được rà soát, cập nhật để phù hợp với yêu cầu phát triển.
Trước thực trạng này, Bộ trưởng Leklay Sivilay yêu cầu Cục Nhà ở và Quy hoạch đô thị phối hợp với chính quyền các tỉnh và thủ đô Viêng Chăn sớm rà soát, điều chỉnh và hoàn thiện các quy hoạch đô thị. Trong đó, cần chú trọng đánh giá tác động của biến đổi khí hậu, nguy cơ ngập lụt và thiên tai, bảo đảm việc sử dụng đất và xây dựng công trình tuân thủ quy hoạch được phê duyệt.
Tại diễn đàn, Bộ trưởng cũng đề xuất 5 nhiệm vụ ưu tiên nhằm giải quyết những thách thức trong quá trình phát triển đô thị tại Lào, gồm bảo đảm nhà ở, phát triển hạ tầng có khả năng chống chịu thiên tai, quản lý chất thải, xây dựng đô thị thông minh và mở rộng hợp tác giữa các thành phần kinh tế.
Về nhà ở, trọng tâm là triển khai Luật Nhà ở số 71 ngày 11/12/2024, nhằm tạo điều kiện để người dân tiếp cận nhà ở an toàn, bảo đảm vệ sinh, có giá phù hợp và thân thiện với môi trường.
Trong phát triển hạ tầng đô thị, Lào sẽ chú trọng cải thiện hệ thống thoát nước, xây dựng các công trình chống sạt lở bờ sông và bảo vệ những vùng đất ngập nước trong đô thị nhằm nâng cao khả năng ứng phó với biến đổi khí hậu và thiên tai.
Cùng với đó, công tác quản lý chất thải sẽ được triển khai theo hướng tổng hợp, gắn với phát triển kinh tế tuần hoàn, giảm ô nhiễm môi trường và nâng cao hiệu quả xử lý rác thải. Đối với đô thị thông minh, Bộ trưởng đề cập việc ứng dụng dữ liệu quy hoạch số, mô hình đô thị ba chiều và các công nghệ quản lý hiện đại nhằm nâng cao hiệu quả, tính minh bạch trong hoạt động của cơ quan nhà nước.
Nhiệm vụ thứ năm là tăng cường sự tham gia và hợp tác giữa cơ quan nhà nước, doanh nghiệp, cộng đồng dân cư và các đối tác phát triển quốc tế, nhằm huy động nguồn lực phục vụ phát triển đô thị.
Bên cạnh việc hoàn thiện quy hoạch, Lào đang triển khai một số dự án cải thiện hạ tầng và môi trường đô thị. Tại Luang Prabang, Dự án Đầu tư cải thiện môi trường đô thị với tổng vốn 45 triệu USD tập trung vào quản lý rác thải, xử lý nước thải, nâng cấp đường giao thông và hệ thống thoát nước.
Một dự án khác về quản lý ô nhiễm và chất thải tại Lào, sử dụng nguồn vốn vay và viện trợ của Ngân hàng Thế giới với tổng giá trị 37,85 triệu USD, được triển khai trong giai đoạn 2025–2031 nhằm nâng cao hiệu quả quản lý ô nhiễm và chất thải.
Diễn đàn năm nay được tổ chức với chủ đề “Lồng ghép các Mục tiêu phát triển bền vững vào cấp địa phương: Xây dựng đô thị xanh, có khả năng chống chịu và đổi mới sáng tạo”, hướng tới đưa các mục tiêu phát triển bền vững của Liên Hợp Quốc, đặc biệt là Mục tiêu số 11 về đô thị và cộng đồng bền vững, vào thực tiễn phát triển tại các địa phương.
Theo đó, các đại biểu tập trung trao đổi kinh nghiệm, xác định những khó khăn và nhu cầu hỗ trợ về kỹ thuật, nguồn vốn, năng lực quản lý, làm cơ sở hoàn thiện các kế hoạch phát triển ngành và địa phương.
Bộ trưởng Leklay Sivilay nhấn mạnh ba định hướng chính trong phát triển đô thị tại Lào, gồm xây dựng đô thị xanh thông qua mở rộng không gian xanh, quản lý chất thải và phát triển kinh tế tuần hoàn; nâng cao khả năng chống chịu thiên tai bằng các giải pháp dựa vào thiên nhiên; và phát triển đô thị thông minh thông qua ứng dụng công nghệ, hệ thống thông tin địa lý (GIS) và nền tảng số.
Ông Avi Sarkar, Trưởng Văn phòng UN-Habitat tại Lào, cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải gắn kết tăng trưởng xanh, khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu và đổi mới sáng tạo với việc nâng cao chất lượng dịch vụ công và cải thiện điều kiện sống của người dân.
Trong chương trình diễn đàn, đại diện các địa phương của Lào cùng đối tác phát triển và doanh nghiệp tham gia ba phiên thảo luận chuyên đề về đô thị xanh, đô thị có khả năng chống chịu và đô thị đổi mới sáng tạo, chia sẻ kinh nghiệm, kết quả thực hiện và những khó khăn trong quá trình phát triển đô thị.
Diễn đàn cũng tổ chức trưng bày các công trình, giải pháp và sáng kiến trong khảo sát, thiết kế, xây dựng hạ tầng và cải thiện môi trường đô thị, tạo cơ hội trao đổi kinh nghiệm và kết nối hợp tác giữa các bên.
Đáng chú ý, tại diễn đàn đã diễn ra lễ ký biên bản ghi nhớ hợp tác giữa Cục Nhà ở và Quy hoạch đô thị với Công ty TNHH Unique Tech, mở ra cơ hội hợp tác với khu vực tư nhân trong lĩnh vực phát triển đô thị.
Kết thúc diễn đàn, các đại biểu thống nhất Tuyên bố kêu gọi hành động LNUF 2026 về lồng ghép các Mục tiêu phát triển bền vững vào cấp địa phương, cùng những kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả quy hoạch, quản lý và phát triển đô thị.
Kết quả diễn đàn góp phần triển khai Chương trình nghị sự đô thị mới của Liên Hợp Quốc và Mục tiêu phát triển bền vững số 11 tại Lào, hướng tới xây dựng các đô thị xanh, an toàn, có khả năng chống chịu trước thiên tai và phát triển bền vững.
Tổng hợp
