Ngày 10/6/2025, tại Kỳ họp thứ 9 Quốc hội Lào khóa IX, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Xaysomphone Phomvihane, Bộ trưởng Bộ Công Thương Malaythong Kommasith đã có phần giải trình trước Quốc hội về các vấn đề liên quan đến cung cấp điện, đặc biệt là việc điều chỉnh giá điện và tác động đến đời sống người dân.
Các đại biểu Quốc hội nêu quan ngại về tình trạng cung cấp điện không ổn định, mất điện, sụt áp, chập điện thường xuyên xảy ra, gây ảnh hưởng đến sinh hoạt và sản xuất. Bên cạnh đó, việc tăng giá điện cũng tác động trực tiếp đến người dân, cán bộ, công chức, lực lượng vũ trang và các doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Bộ trưởng Malaythong cho biết việc tăng giá điện không phải là quyết định tùy tiện, mà là kết quả của quá trình nghiên cứu kéo dài gần một năm, với sự tham vấn từ nhiều cấp ngành và thông qua các hội nghị của Chính phủ, cũng như báo cáo Bộ Chính trị Trung ương Đảng.
Cụ thể, việc điều chỉnh giá điện xuất phát từ bốn nguyên nhân chính:
-
Giá điện thấp hơn chi phí thực tế: Trong nhiều năm, giá bán điện thấp hơn chi phí sản xuất và phân phối, khiến Doanh nghiệp Điện lực Lào (EDL) chịu lỗ kéo dài.
-
Nợ tích lũy lớn của EDL: EDL hiện đang gánh khoản nợ lớn do vay vốn phát triển hạ tầng và đầu tư các dự án điện, làm suy giảm khả năng tài chính nghiêm trọng.
-
Thực hiện lộ trình điều chỉnh giá điện 2025–2029: Việc tăng giá theo từng giai đoạn được kỳ vọng giúp cải thiện tình hình tài chính, xây dựng lại uy tín tín dụng và tạo thuận lợi trong đàm phán với các chủ nợ.
-
Nguy cơ thiếu điện nếu không điều chỉnh kịp thời: Không tăng giá đồng nghĩa với việc EDL không đủ nguồn lực để duy trì, vận hành và phát triển hệ thống điện, dẫn đến nguy cơ mất điện nghiêm trọng trong tương lai.
Bộ trưởng cho biết Chính phủ đặc biệt quan tâm đến ảnh hưởng của việc tăng giá điện đến đời sống người dân và nhóm thu nhập thấp. Việc điều chỉnh chỉ được thực hiện sau khi đã báo cáo, tiếp thu ý kiến từ các hội nghị mở rộng, và chính thức áp dụng từ tháng 3/2025. Bộ cũng đã tổ chức các cuộc họp đánh giá tác động để báo cáo Chính phủ và đề xuất các chính sách hỗ trợ phù hợp.
Để xử lý các vấn đề hiện tại và đảm bảo an ninh năng lượng, Bộ Công Thương đang tập trung triển khai các giải pháp sau:
-
Đàm phán lại hợp đồng mua bán điện giữa EDL và các nhà sản xuất để đảm bảo hiệu quả và cân bằng lợi ích.
-
Nâng cao hiệu quả quản lý và giảm thất thoát kỹ thuật, cắt giảm chi phí không cần thiết.
-
Tăng cường khai thác nguồn thu bổ sung, đẩy nhanh tiến độ các dự án đầu tư mang lại hiệu quả cao.
-
Khuyến khích phát triển năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện mặt trời từ các cơ sở sản xuất nội địa.
-
Quản lý hiệu quả việc sản xuất – mua – cung cấp điện, khắc phục tình trạng mua đắt – bán rẻ, có điện nhưng không tạo doanh thu.
-
Xem xét chính sách cho phép EDL hoặc doanh nghiệp nội địa phát triển điện than phục vụ tiêu dùng trong nước.
-
Đàm phán hỗ trợ tài chính quốc tế, đặc biệt là cơ cấu lại nợ và tìm kiếm nguồn vốn mới từ các tổ chức tài chính đa phương.
-
Rà soát Chiến lược phát triển điện lực quốc gia đến năm 2030, điều chỉnh cho phù hợp với tình hình thực tế và xu hướng mới.
Theo Bộ trưởng Malaythong, việc điều chỉnh giá điện là một quyết định không dễ dàng trong bối cảnh kinh tế còn nhiều khó khăn và đời sống người dân chịu nhiều áp lực. Tuy nhiên, đây là bước đi cần thiết để đảm bảo sự cân đối tài chính cho ngành điện và duy trì ổn định hệ thống cung cấp điện quốc gia. Bộ Công Thương khẳng định sẽ tiếp tục lắng nghe các ý kiến từ Quốc hội, phối hợp với các cơ quan liên quan và chuyên gia để nghiên cứu, đánh giá toàn diện hơn, từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp trình Chính phủ xem xét trong thời gian tới.
Tổng hợp
