Bộ Công Thương Lào đang chuẩn bị triển khai xây dựng hệ thống giải quyết khiếu nại và tranh chấp trực tuyến trong lĩnh vực thương mại điện tử, nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và nâng cao hiệu quả xử lý khiếu nại trên phạm vi cả nước.
Ông Santisouk Phounsavath – Cục trưởng Cục Thương mại nội địa – cho biết Bộ đang phối hợp với các đối tác phát triển hệ thống Giải quyết tranh chấp trực tuyến (ODR), nằm trong dự án “Tăng cường cơ chế giải quyết tranh chấp thương mại điện tử tại Lào”.
Hệ thống ODR được xây dựng trên bốn nguyên tắc cốt lõi:
-
Tiếp cận dễ dàng và toàn diện – mọi người dân đều có thể sử dụng, không phân biệt giới tính, độ tuổi hay khu vực sinh sống;
-
Tương thích với điện thoại di động, sử dụng ngôn ngữ Lào và hoạt động được trong điều kiện mạng chậm;
-
Đảm bảo công bằng, hiệu quả trong xử lý vụ việc;
-
Phát triển bền vững thông qua đào tạo nhân lực và giảm phụ thuộc vào ngân sách nhà nước, đồng thời tăng cường quản trị nhờ cơ chế phối hợp liên ngành.
Theo kế hoạch được trình bày tại cuộc họp với các bên liên quan, hệ thống sẽ được triển khai theo ba giai đoạn:
-
Giai đoạn chuẩn bị và nâng cấp hệ thống (2026–2028)
-
Giai đoạn thí điểm và mở rộng (2028–2030)
-
Giai đoạn phát triển lâu dài sau năm 2030
Ông Santisouk thừa nhận tiến độ gấp rút và công việc phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều bộ ngành. Ông kêu gọi ban chỉ đạo và ban thư ký dự án khẩn trương thực hiện các phần việc để đảm bảo hoàn thành đúng kế hoạch.
Cơ chế vận hành thử nghiệm của hệ thống đã được thảo luận tại cuộc họp ngày 17/6 tại thủ đô Vientiane, với sự tham dự của lãnh đạo các cơ quan nhà nước, đại diện Đại sứ quán Australia, Chương trình Hỗ trợ Phát triển Thương mại Khu vực (RT4D), doanh nghiệp thương mại điện tử và các bên liên quan khác.
Dự án được tài trợ bởi RT4D trong khuôn khổ Hiệp định Thương mại tự do ASEAN – Australia – New Zealand, triển khai từ tháng 4/2024 đến tháng 8/2025. Cục Thương mại nội địa là cơ quan chủ trì, phối hợp cùng Cục Cạnh tranh và Thanh tra Thương mại, Văn phòng Xúc tiến Doanh nghiệp Vừa và Nhỏ cùng các đơn vị liên quan.
Hiện nay, người tiêu dùng có thể nộp đơn khiếu nại thông qua đường dây nóng 1510 hoặc tại các văn phòng cấp huyện. Tuy nhiên, hệ thống ODR sẽ giúp xử lý các khiếu nại theo quy trình rõ ràng gồm tiếp nhận, xác minh và hòa giải – tất cả đều được thực hiện trực tuyến và thuận tiện hơn.
Đại diện các tỉnh cho biết thương mại điện tử tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt là vấn đề xây dựng lòng tin giữa người mua và người bán. Một số ý kiến cũng bày tỏ lo ngại về việc thiếu quy định rõ ràng về trách nhiệm xử lý khiếu nại, nhất là khi người bán không cung cấp thông tin xác thực.
Từ năm 2020 đến nay, Văn phòng Công Thương thủ đô Vientiane đã tiếp nhận 71 đơn khiếu nại liên quan đến thương mại điện tử, trong đó nhiều vụ chưa thể xử lý do không thể xác định được đối tượng kinh doanh. Các vấn đề phổ biến bao gồm giao hàng sai, thiếu hàng và sử dụng thương hiệu không được phép.
Giai đoạn thí điểm của hệ thống ODR sẽ bắt đầu với các doanh nghiệp đã xác minh danh tính kỹ thuật số. Những đơn vị kinh doanh chưa đăng ký sẽ được khuyến khích hoàn tất đăng ký để được tham gia hệ thống.
Các đại biểu đề xuất cần có khung pháp lý cụ thể hỗ trợ cơ chế này, đồng thời tăng cường xác thực danh tính, áp dụng tài khoản thanh toán riêng để hạn chế gian lận. Ngoài ra, nên quản lý chặt chẽ các nền tảng kinh doanh chưa đăng ký và cả những người làm tiếp thị liên kết (affiliate).
Năm 2024, quy mô thương mại điện tử toàn cầu đã đạt 6.330 tỷ USD – tăng 89% so với năm 2019 – cho thấy nhu cầu cấp bách trong việc bảo vệ người tiêu dùng trong môi trường số.
Sáng kiến này thể hiện cam kết của Chính phủ Lào trong việc theo kịp xu hướng toàn cầu về thương mại điện tử và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong nước.
Tổng hợp
