Chính phủ Lào đang tích cực ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống người dân và hướng tới một tương lai công bằng, không ai bị bỏ lại phía sau.
Ngày 1/7, tại thủ đô Viêng Chăn, một cuộc đối thoại về vai trò của AI trong phát triển con người đã được tổ chức với sự tham dự của lãnh đạo chính phủ, các tổ chức phát triển, doanh nghiệp công nghệ, tổ chức xã hội dân sự và thanh niên. Cuộc thảo luận xoay quanh Báo cáo Phát triển Con người năm 2025 với chủ đề “Vấn đề của sự lựa chọn: Con người và Khả năng trong kỷ nguyên AI”, do Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) công bố toàn cầu vào tháng 5.
Báo cáo chỉ ra rằng AI có thể định hình lại xã hội theo hướng tích cực hoặc tiêu cực, tùy thuộc vào cách mà các quốc gia lựa chọn phát triển và sử dụng công nghệ này. Nếu không có các quyết định mang tính toàn diện, có đạo đức và được định hướng rõ ràng, AI có thể làm gia tăng bất bình đẳng và tập trung quyền lực vào tay một nhóm nhỏ.
Phát biểu tại sự kiện, Thứ trưởng Bộ Công nghệ và Truyền thông Lào, Tiến sĩ Santisouk Simmalavong, cho biết AI “có khả năng nâng cao hiệu quả, phân tích dữ liệu phục vụ ra quyết định và đơn giản hóa cuộc sống hằng ngày”. Ông nhận định việc ứng dụng AI trong hành chính công sẽ góp phần cải thiện chất lượng dịch vụ và hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực. Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo rằng hạn chế trong tiếp cận công nghệ số và thiếu kỹ năng có thể khiến một bộ phận người dân bị bỏ lại phía sau.
Báo cáo của UNDP nêu rõ ba ưu tiên cấp thiết trong kỷ nguyên AI: xây dựng nền kinh tế bổ trợ giữa con người và máy móc; thúc đẩy đổi mới sáng tạo vì lợi ích chung; và đầu tư vào năng lực con người thông qua giáo dục, y tế và tiếp cận công nghệ số.
Bà Martine Therer, Trưởng Đại diện thường trú UNDP tại Lào, nhấn mạnh: “AI không quyết định tương lai của chúng ta, mà chính là lựa chọn của con người”. Theo bà, phát triển con người trong thời đại AI không phải là kết quả tất yếu của công nghệ, mà là câu chuyện của thiết kế và điều hành. Do đó, việc xây dựng và phát triển các hệ thống AI cần được dẫn dắt bởi nguyên tắc đạo đức và quản trị bao trùm, nhằm bảo đảm mọi người đều được hưởng lợi.
Cũng theo báo cáo, tiến bộ về phát triển con người trên toàn cầu đang chững lại, trong khi sự bất định và thiếu niềm tin ngày càng gia tăng. Lào hiện xếp thứ 147 trong tổng số 193 quốc gia, với chỉ số phát triển con người (HDI) đạt 0,617. Khi điều chỉnh theo bất bình đẳng, chỉ số này giảm xuống còn 0,462. Đồng thời, khoảng 23,1% dân số được xếp vào diện nghèo đa chiều, trong khi 21,2% khác có nguy cơ rơi vào nghèo đói.
Tại cuộc đối thoại, Bộ Công nghệ và Truyền thông Lào cũng giới thiệu các sáng kiến đang triển khai, trong đó có Chiến lược Kinh tế số Quốc gia và Đánh giá mức độ sẵn sàng về đạo đức AI, với sự hỗ trợ của Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hợp Quốc (UNESCO).
Bà Martine Therer đánh giá cao những nỗ lực này, cho rằng đây là bước đi kịp thời trong bối cảnh Lào đang xây dựng Kế hoạch Phát triển Kinh tế – Xã hội quốc gia 5 năm lần thứ 10 và tiến gần hơn tới việc ra khỏi nhóm các nước kém phát triển.
Cuộc đối thoại nằm trong khuôn khổ chương trình hỗ trợ của UNDP đối với công tác hoạch định chính sách dài hạn của Lào, trong đó khuyến khích sử dụng AI như một công cụ nhận diện xu hướng mới, dự báo rủi ro và xây dựng nền tảng vững chắc cho một tương lai phát triển bền vững và có khả năng chống chịu cao.
Tổng hợp
