Ngày 9 tháng 6 năm 2026, trong khuôn khổ Lễ khai mạc Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF) lần thứ III tổ chức tại thủ đô Hà Nội, Việt Nam, Thủ tướng Chính phủ Lào Sonexay Siphandone đã có bài phát biểu quan trọng. Trước bối cảnh cục diện địa chính trị diễn biến phức tạp, kinh tế toàn cầu nhiều biến động và sự bùng nổ của cuộc cách mạng khoa học công nghệ, Thủ tướng kêu gọi các quốc gia thành viên ASEAN cần duy trì sự đoàn kết, nâng cao năng lực tự cường và thúc đẩy mạnh mẽ các liên kết đa phương.
Diễn đàn năm nay diễn ra dưới chủ đề “Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, Thịnh vượng, lấy Người dân làm trung tâm.”, quy tụ sự tham gia của các nhà lãnh đạo cấp cao trong khu vực, bao gồm Thủ tướng Việt Nam Lê Minh Hưng, Thủ tướng Campuchia Hun Manet, Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul, Thủ tướng Timor-Leste Xanana Gusmão và Tổng Thư ký ASEAN Tiến sĩ Kao Kim Hourn.
Ứng phó thách thức vĩ mô và quản trị an ninh công nghệ
Thủ tướng Sonexay Siphandone nhận định, sự cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn cùng các cuộc xung đột cục bộ kéo dài tại nhiều khu vực (đặc biệt là Trung Đông) đang tạo ra những tác động trực tiếp và tiêu cực đến hòa bình, ổn định toàn cầu, đồng thời đe dọa nghiêm trọng đến an ninh năng lượng và an ninh lương thực.
Trước các thách thức đó, người đứng đầu Chính phủ Lào nhấn mạnh ASEAN bắt buộc phải kiên định giữ vững các nguyên tắc cơ bản và “Phương cách ASEAN” (ASEAN Way), phát huy vai trò trung tâm để tiếp tục là nền tảng trung gian tin cậy cho các cơ chế đối thoại, hợp tác và ngoại giao phòng ngừa.
Đặc biệt, đối với làn sóng phát triển như vũ bão của công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo (AI), Thủ tướng đưa ra những khuyến nghị quản trị mang tính cân bằng. Bên cạnh việc thừa nhận AI mang lại những cơ hội bứt phá cho tăng trưởng kinh tế và đổi mới sáng tạo, ông cảnh báo rằng việc thiếu hụt một cơ chế quản lý đồng bộ và hiệu quả có thể làm sâu sắc thêm tình trạng bất bình đẳng số (kỹ thuật số phân hóa) và gây ra những bất ổn lớn cho thị trường lao động.
Để hiện thực hóa công nghệ một cách thực chất, Thủ tướng khuyến khích các nước thành viên tập trung ứng dụng AI vào lĩnh vực nông nghiệp nhằm nâng cấp hệ thống dữ liệu thông tin, dự báo thiên tai, giám sát biến đổi khí hậu và xây dựng các mô hình nông nghiệp thông minh, góp phần bảo đảm an ninh lương thực bền vững cho toàn khối.
Hiện thực hóa các siêu dự án giao thông dọc Hành lang Đông – Tây
Trên tiến trình thúc đẩy hội nhập và liên kết khu vực, Thủ tướng Sonexay Siphandone kêu gọi cần tiếp tục đẩy mạnh tiến độ xây dựng và hoàn thiện mạng lưới giao thông vận tải, hạ tầng năng lượng và hệ thống logistics kết nối toàn diện cả về đường bộ, đường thủy và đường hàng không.
Trong đó, người đứng đầu Chính phủ Lào nhấn mạnh tầm quan trọng mang tính chiến lược của các dự án hạ tầng quy mô lớn dọc theo Hành lang Kinh tế Đông – Tây bao gồm: Dự án Đường cao tốc Vientiane – Hà Nội và Dự án Tuyến đường sắt kết nối Lào – Việt Nam. Đây là các tuyến huyết mạch có vai trò tối ưu hóa năng lực giao thương thương mại và củng cố độ bền bỉ cho chuỗi cung ứng khu vực.
Về chiến lược an ninh năng lượng, Thủ tướng thúc đẩy việc gia tăng nguồn vốn đầu tư vào phân khúc năng lượng tái tạo và năng lượng sạch như thủy điện, điện mặt trời và điện gió nhằm từng bước giảm thiểu mức độ phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Khẳng định Lào sở hữu dư địa và tiềm năng lớn về năng lượng xanh, Thủ tướng gửi lời mời tới các quốc gia thành viên và các đối tác phát triển quốc tế tham gia đầu tư vào hạ tầng năng lượng để hỗ trợ mạng lưới liên kết điện lực khu vực, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.
Bài phát biểu của Thủ tướng Sonexay Siphandone đã phản ánh rõ nét những mục tiêu chiến lược và thực tiễn điều hành vĩ mô của Lào trước các biến động của thời đại. Đối với một quốc gia nội lục đang nỗ lực chuyển mình thành một đầu mối liên kết khu vực, việc lựa chọn công nghệ trí tuệ nhân tạo và hạ tầng giao thông xuyên quốc gia làm hai mũi nhọn bứt phá là một định hướng sắc bén nhằm khỏa lấp các bất lợi về địa lý và tạo động lực “đi tắt đón đầu”.
Việc người đứng đầu Chính phủ tái khẳng định các thuật ngữ “đoàn kết” và “tự cường” cho thấy ASEAN đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải củng cố sự thống nhất nội khối trước các áp lực địa chính trị từ bên ngoài. Bằng việc đưa ra các chương trình hợp tác thực chất, có tính khả thi cao như ứng dụng AI trong quản trị nông nghiệp hay thúc đẩy tiến độ các trục đường sắt, đường cao tốc cụ thể, Lào đang đóng vai trò chủ động trong việc dẫn dắt các chương trình hành động chung của khu vực.
Thách thức lớn nhất hiện nay của khối không nằm ở việc xây dựng các tầm nhìn, mà là năng lực chuyển hóa các tuyên bố chung và đồng thuận chính trị thành các dự án thực địa hiệu quả. Thành công của tiến trình này sẽ là nền tảng cốt lõi để hiện thực hóa toàn diện Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, xây dựng một khu vực hòa bình, thịnh vượng và lấy người dân làm trung tâm.
Tổng hợp
