Phần I: Tổng quan kinh tế vĩ mô của Lào những năm gần đây
Thực tế trong những năm gần đây, nền kinh tế của Lào nhìn chung đã hoạt động tốt, nhưng thâm hụt ngân sách của chính phủ lại ngày càng nghiêm trọng hơn. Một mặt, quy định về thuế của chính phủ Lào còn yếu, nợ thuế của doanh nghiệp rất lớn, dẫn đến các khoản thu ngân sách tài chính của chính phủ bị kéo dài.
Mặt khác, chính phủ tăng tiền lương cho công chức và tăng cường đầu tư vào cơ sở hạ tầng đã dẫn đến chi tiêu tài khóa tăng. Trong bối cảnh còn tồn tại lỗ hổng đối với thu nhập của chính phủ, chi tiêu tài khóa ngày một gia tăng, dẫn đến thâm hụt tài khóa của chính phủ Lào cũng gia tăng liên tục.
Về thu nhập của chính phủ (Hình 1), từ 2013-2018, doanh thu tài chính chung của chính phủ Lào tăng trưởng vừa phải, với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm là 4,77%. Năm 2018, doanh thu tài chính của Lào là 23,94 nghìn tỷ Kip, tăng 5,87% so với cùng kỳ năm ngoái. Từ góc độ cơ cấu doanh thu tài chính, thuế là nguồn chính của doanh thu tài chính của Lào, chiếm khoảng 70% tổng doanh thu tài chính. Tỷ lệ viện trợ trên tổng doanh thu tài chính đã giảm đáng kể, xuống dưới 10% trong hai năm liên tiếp trong năm 2016 và 2017. Cơ cấu doanh thu tài chính của Lào cũng đã được cải thiện đáng kể.
Về chi tiêu tài khóa (Hình 2), từ 2013-2018, chi tiêu tài khóa của Lào có tốc độ tăng trưởng kép hàng năm là 6,16%, cao hơn tốc độ tăng trưởng doanh thu tài khóa. Năm 2017, chi tiêu tài chính của Lào là 30,43 nghìn tỷ Kip, tăng 9,35% so với năm trước, do sự gia tăng đáng kể trong chi tiêu vốn của chính phủ. Năm 2018, tốc độ tăng trưởng chi tiêu tài chính chậm lại, tăng 1,89% so với năm trước. Từ góc độ cơ cấu chi tiêu tài khóa, tỷ lệ chi thường xuyên của chính phủ trên tổng chi tiêu đã giảm qua từng năm, tỷ lệ chi tiêu vốn trên tổng chi tiêu tiếp tục tăng. Năm 2017, tỷ lệ chi thường xuyên và chi cho đầu tư của chính phủ Lào trên tổng chi tiêu lần lượt là 57,63% và 42,37%; chi tiêu tài chính của chính phủ khá linh hoạt.
Về thâm hụt của chính phủ (xem Hình 3), thâm hụt chính phủ Lào trong 5 năm từ 2013-2018 là 11,87%. Năm 2017, thâm hụt tài khóa trong năm của Lào là 7,81 nghìn tỷ Kip, tỷ lệ thâm hụt ngân sách so với GDP là 5,72%, cao nhất trong vòng 5 năm trở lại. Trong5 năm qua, mức thâm hụt tài chính của Lào cao hơn mức trung bình của các quốc gia ở mức BBi và BBi+.
Từ góc độ GDP (Hình 4), do thời tiết thiên tai khắc nghiệt, tốc độ tăng trưởng kinh tế của Lào trong năm 2018 giảm nhẹ xuống khoảng 6,5%. Từ năm 2008 đến 2017, tốc độ tăng trưởng GDP trung bình của Lào là 7,58%, cao hơn mức trung bình quốc gia của các quốc gia cấp BBi và BBi + (tương ứng 5,31% và 4,15%); mức tăng trưởng kinh tế (độ lệch chuẩn của tốc độ tăng trưởng GDP 10 năm) là 0,42%, thấp hơn mức trung bình các quốc gia cấp BBi và BBi + (tương ứng 1,45% và 1,92%). Nhìn chung, tăng trưởng kinh tế của Lào biến động không lớn.
Năm 2017, chi tiêu tiêu dùng của các hộ gia đình Lào tăng 6,19% so với cùng kỳ, với sức kéo từ các dự án cơ sở hạ tầng, tổng vốn đầu tư vào Lào tăng 3,00% trong năm 2017; về thương mại xuất nhập khẩu, tổng kim ngạch xuất khẩu tăng 11,00% so với năm trước, tổng kim nghạch nhập khẩu tăng 5,00% so với cùng kỳ năm ngoái. Tuy nhiên, do thâm hụt dài hạn trong ngoại thương của Lào, tỷ lệ đóng góp của xuất khẩu ròng vào tăng trưởng kinh tế của Lào vẫn còn âm.
Về lạm phát (Hình 5), do nền công nghiệp của Lào yếu, nhiều mặt hàng tiêu dùng chủ yếu dựa vào nhập khẩu, dẫn đến xu hướng lạm phát trong nước ở Lào chủ yếu theo xu hướng của nền kinh tế thế giới, dễ dẫn đến lạm phát do nhập khẩu. Năm 2017, do mức giá toàn cầu nói chung thấp, giá hàng hóa và thực phẩm nhập khẩu giảm, tốc độ tăng trưởng của CPI Lào cũng giảm 0,77 điểm phần trăm từ năm 2016 xuống còn 0,83%. Năm 2018, với sự tăng giá của các sản phẩm nhập khẩu chính, tỷ lệ lạm phát từ tháng 1 đến tháng 9 tăng cao, tỷ lệ lạm phát trung bình hàng năm là 2,04%.
Đồng thời, do tỷ lệ sử dụng tiền nội địa ở Lào thấp, bản thân đồng tiền nước này có sự bất ổn nhất định, thêm vào đó là quy mô của nợ quốc gia, do đó lạm phát đã xảy ra ở Lào và giá cả đã tăng lên liên tục (Hình 6). Tốc độ tăng trưởng CPI trung bình ở Lào trong 10 năm qua là 3,98%, thấp hơn mức trung bình quốc gia của chuẩn BBi và BBi + (lần lượt là 5,86% và 5,26%);dao động của CPI (độ lệch chuẩn của CPI 10 năm) là 2,86%, thấp hơn mức trung bình quốc gia của chuẩn BBi (4,08%), nhưng cao hơn mức trung bình quốc gia của chuẩn BBi +.
Nguồn: Tổng hợp
