Thời kháng chiến chống Mỹ, tại chiến trường Lào không kể bom đạn của kẻ thù, những người lính tình nguyện Việt Nam còn phải đối mặt với nhiều hiểm nguy từ thiên nhiên hoang dã luôn rình rập. Sốt rét rừng, mưa lũ, cây đồ, đá lăn, lạc trong rừng sâu, rắn độc, thú dữ… Bất cứ lúc nào mọi thứ cũng có thể bất ngờ ập tới gây thương vong cho con người. Đoàn Chuyên gia quân sự Nam Lào của cụ Nguyễn Thế Nghiệp đã có người bị hổ vồ. Còn có chuyện không thể tin nổi, một tổ chiến đấu của Sư đoàn 968 bị địch bủa vây phải nhảy xuống đầm hoang giấu mình cả buổi, đỉa cắn đến mức 2 đồng chí hy sinh, 1 bị thương.
Chuyện “đấu võ” với gấu rừng Lào của tiểu đội chúng tôi cũng không là ngoại lệ. Đại đội 2, Tiểu đoàn 7, Trung đoàn 866 Quân tình nguyện được giao nhiệm vụ chốt giữ khu vực Phu Noọng, huyện Mường Khăm, tỉnh Xiêng Khoảng. Tiểu đội 2 chúng tôi chốt hai điểm cao tiền tiêu là Đồi Cháy và Đồi Xanh. Chuyện đã hơn nửa thế kỷ, nay các cựu chiến binh đại đội còn sống đều gần 80 tuổi rồi nhưng chẳng thể quên, mỗi khi nhắc tới những năm tháng ở rừng Lào, hình ảnh ngày ấy lại ùa về như thể vừa mới xảy ra hôm qua.
Một ngày đầu tháng 5/1966, Bùi Văn Chỉnh – Tiểu đội phó Tiểu đội 3 và chiến sĩ Triệu Trung Phín được tăng cường lên Đồi Cháy để đi địa hình, lùng sục tiền duyên đề phòng địch xâm nhập. Theo qui định, tổ 3 người đi phải có “hai chủ, một khách”. Vì khách không thuộc địa hình, nên Phín ở lại trên chốt. Đúng 7 giờ, Chỉnh chỉ huy cho tổ xuất phát. Trong tổ có Bùi Văn Phẳng và Bùi Đình Tụng, mỗi người khoác một khẩu tiểu liên AK trước ngực. Hướng đi về phía Cò Hai, cách xa vài giờ đường rừng. Nhiệm vụ của tổ là lùng sục, quan sát, phát hiện nghivẫn và sẵn sàng nổ súng đánh chặn địch nếu chúng xâm nhập khu vực. Họ đi chưa được một giờ bỗng có tiếng súng AK điểm xạ 2 viên, một lát lại 2 điểm xạ nữa. Có chuyện rồi. Trên chốt chúng tôi đã sẵn sàng chi viện. Tiếng AK bắn dưới khe núi, hướng về phía trước nghe chỉ thấy ào ào. Mấy phút sau là 3 phát cách đều hướng lên trời, đây là ký tín hiệu báo cần chi viện. Một tổ 3 người vội xách súng lập tức xuất kích. Chúng tôi phán đoán, nếu gặp địch thì hai bên phải bắn ran lên, đằng này vẫn im ắng. Hay là giáp lá cà? Vô lý. Trinh sát tiểu đoàn vừa thông báo hôm trước địch chưa có khả năng nống lấn. Không thể có “giáp lá cà”. Khi tiến gần đến khu vực nghi có “chiến sự”, nhìn những cánh rừng bao la bạt ngàn không rõ vị trí nào, Hà Văn Xông chụm tay hú 3 tiếng, phía kia cũng hú lại 3 tiếng. Vậy là rõ, không phải gặp địch. Chúng tôi đạp cây rừng lao nhanh về hướng có tiếng hú. Một cảnh tượng kinh hoàng trước mặt, Chỉnh đang nằm quằn quại, áo quần bê bết máu, mặt băng kín chỉ hở ti hí lỗ mũi và mồm để thở. Nằm ngay cạnh là con gấu to như con trâu đen sì, bất động trên một vạt bụi cây đã bị đè bẹp sau trận ẩu đả giữa Chỉnh và gấu. Chuyện là, tổ lùng sục tiền duyên bên này dốc từ từ bám sườn núi tiến xuống khe, mọi người nhẹ nhàng luồn lách những bụi cây, gờ đất bí mật vừa tiến vừa quan sát. Cùng lúc con gấu đi hướng ngược lại, nó cũng xuống khe cứ soàn soạt, soàn soạt. Rừng thì rậm, cây và dây leo che khuất tầm nhìn. Phẳng đi trước phát hiện con gấu vội né sang một bên, Chỉnh đi thứ 2 tưởng địch rẹt luôn một điểm xạ 2 viên nhưng chỉ sượt lưng gấu. Con gấu điên tiết xông lên tấn công Chỉnh. Nó liên tiếp vả vào mặt Chỉnh. Bàn tay gấu có bộ móng vuốt thì thôi rồi, nó móc cái nào là máu vọt ra theo cái đó. Gấu và Chỉnh quyết chiến chí tử. Chỉnh gồng mình chống đỡ nhưng địch sao nổi con gấu to gấp 2, gấp 3 lần Chỉnh. Tụng quát Phẳng “bắn đi”, Phẳng rê nòng súng về hướng con gấu. Nếu bắn thì quá nguy hiểm. Con mãnh thú và Chỉnh như quyện vào nhau, nổ súng liệu có trúng con gấu hay lại găm vào Chỉnh… Chỉnh hầu như đã kiệt sức, con gấu đứng bằng hai chân sau, hai chân trước vẫn cứ vả liên hồi vào mặt Chỉnh. Cơ hội đến, lập tức Phẳng hướng nòng súng vào bụng nó làm một loạt 2 viên xiên ngang. Con gấu chồm lên. Phẳng bồi thêm hai viên nữa, con thú gầm lên một tiếng rùng rợn rồi đổ gục, bốn chân còn giật giật mãi…
Chúng tôi nhanh chóng giải quyết “chiến trường”. Anh em an ủi động viên Chỉnh. Một đứa chặt cây buộc võng để chuẩn bị cáng Chỉnh. Hai thằng khỏe nhất được giao xả thịt gấu. Chúng tôi chỉ lấy 4 quả đùi, phần thân, tim, gan, mật. Còn đầu, lòng mề bỏ hết. Thế mà nặng muốn chết. Một thằng khoác 3 khẩu súng đi trước, vừa vạch cây dẹp đường vừa quan sát cảnh giới, hai thằng khênh Chỉnh. Chỉnh được anh em các chốt thay nhau cáng ngay ra bệnh viện 217 ở hang Thẩm Piu. Chiều đó, chúng tôi báo quản lý đại đội lên lấy thịt gấu để phân phối cho các chốt, riêng mật gấu được ưu tiên để lại cho “Đồi Cháy”, bốn bàn chân gấu biếu thủ trưởng đại đội. Sau hơn 1 tháng điều trị, Chỉnh được đưa về tuyến sau điều trị tiếp rồi phục viên. Mặt của Chỉnh nhìn kinh dị lắm nhưng ai cũng thương và thán phục bản lĩnh kiên cường của anh. Đồng đội đặt cho Chỉnh cái biệt danh “anh hùng đả gấu”.
Đến đây có đồng chí hỏi, thế cái mật gấu đâu? Xin thưa thế này:
Chúng tôi buộc sợi dây dù vào cuống mật và giao cho Lai quản lý. Ngày nắng sáng mang phơi, tối cất trong vỏ hộp đạn US đề phòng thú rừng, chuột, kiến. Lúc tươi nó bằng củ khoai tây kha khá, khi khô dần mật tím đen, sờ hơi mềm thì lấy hòn đá đè ép xuống giống như cái chả cá, mầu gỗ mun. Trung đội trưởng Du quyết định, cắt một mẩu kha khá gửi ra nơi điều trị cho “võ sĩ đả gấu”, còn lại chia đều cho tất cả mọi người. Tôi được một mấu gần nửa cm². Phải thừa nhận mật gấu hòa với nước lã xoa lên vết thương, vết thương nhanh chóng cầm máu, chỉ hai hay ba ngày sau vết thương khô và không hề bị nhiễm trùng…
Chuyện con gấu vẫn chưa hết, anh Trọng quản lý đại đội chỉ lọc lấy phần thịt, còn xương bỏ lại. Anh em tiếc rẻ bàn “nấu cao”! Mấy cậu người Sơn La, Hà Giang bảo nếu nấu cao thì phải ngâm mấy ngày, bóc sạch thịt, đập vỡ xương cho hết tủy mới nấu được cao. Nhưng cánh lính đồng bằng lại bảo hơi đâu mà cầu kỳ thế, cứ cho vào nồi quân dụng ninh bao giờ nhừ tướp là được, củi thì bao la… Thế là chia kíp ra trông coi “nồi cao”. Ninh suốt 5, 6 ngày đêm, thi nhau đảo, ngoáy liên tục không nó cháy, mệt lử cả người. Lẽ ra người ta phải dùng 2 nồi đằng này chỉ có 1 nồi, cho nên nó chỉ như cháo. Nửa đêm thứ 6, quá mệt, Thẩm, Hãng bàn nhau kết thúc chương trình, 2 thằng hì hục đồ nồi“cháo gấu” ra vung quân dụng. Sáng dậy, chao ôi cao gì mà như bánh đúc, màu xin xỉn, ngầy ngậy. Xương chưa nhừ hết vẫn còn lỏn nhỏn như hạt gạo. Chúng tôi cứ thế mang phơi nắng, tối cất trong hầm cẩn thận. Ban đầu còn nóng, không có con gì bén mảng, sáng ngày thứ 2 khi bê ra phơi thì tá hỏa cả lên, bọn kiến ăn rỗ nham nhở, ruỗng cả mảng, chúng dũi thành những đường hào xuyên khắp tảng cao. Lai thì cười ha hả, “tôi đã bảo các anh không nghe”. Chúng tôi nhìn nhau cũng cười nhưng là cái cười của những chàng lính “ngố”!
Những người lính khi về già hay hoài niệm. Nhiều đêm không ngủ, nghĩ về những kỷ niệm hồi trai trẻ. Và nhớ rừng Lào, nhớ những năm tháng làm nghĩa vụ quốc tế giúp bạn Lào. Nhớ những người đã ngã xuống, nhớ “võ sĩ đả gấu”… Khi có tuổi, lúc giở giời những vết thương giở chứng lại thêm cái chuyện xương khớp của tuổi già. Ngồi viết lại chuyện xưa mà thèm cái mẩu mật gấu khô ngày ấy!
Đào Xuân Chính
