Chất lượng không khí tại nhiều khu vực ở Lào đã giảm sút đáng kể, đặc biệt tại Viêng Chăn, nơi mức bụi mịn PM2.5 đã đạt ngưỡng có thể gây hại cho sức khỏe, theo báo cáo của Viện Nghiên cứu Tài nguyên và Môi trường vào ngày 6/2. PM2.5 là các hạt bụi siêu mịn có kích thước 2,5 micromet hoặc nhỏ hơn, có thể xâm nhập sâu vào phổi và máu, gây ra các vấn đề sức khỏe ngắn hạn và dài hạn.
Theo Cục Giám sát Khói mù thuộc Viện Nghiên cứu Tài nguyên và Môi trường, ô nhiễm không khí tại Lào trở nên nghiêm trọng mỗi năm vào mùa khô, khi khói bụi bao phủ nhiều khu vực trên cả nước, chủ yếu do nông dân đốt rừng và ruộng để chuẩn bị cho vụ mùa mới. Mức PM2.5 cao nhất được ghi nhận tại bản Akard, quận Sikhottabong, Viêng Chăn, đạt 94,0 microgram/m³ với Chỉ số Chất lượng Không khí (AQI) là 154, thuộc mức “không tốt cho sức khỏe”. Chỉ số AQI phân loại mức độ ô nhiễm không khí như sau: 0-50: Tốt; 51-100: Trung bình; 101-150: Không tốt cho nhóm nhạy cảm; 151-200: Không tốt cho sức khỏe; 201-300: Rất không tốt cho sức khỏe; trên 300: Nguy hại.
Một số khu vực khác cũng ghi nhận chất lượng không khí kém, bao gồm huyện Bountay (tỉnh Phongsaly); huyện Pakxan (tỉnh Borikhamxay); huyện Saravan (tỉnh Saravan); bản Nongbeuk, huyện Sikhottabong (Viêng Chăn); huyện Xanakham (tỉnh Viêng Chăn); huyện Pakxe (tỉnh Champassak). Những khu vực này có mức AQI từ 101 đến 129, với nồng độ PM2.5 dao động từ 50,5 đến 73,8 microgram/m³, thuộc nhóm “không tốt cho nhóm nhạy cảm”, đặc biệt ảnh hưởng đến trẻ em, người cao tuổi và những người mắc bệnh hô hấp từ trước.
Những người mắc bệnh hen suyễn, bệnh phổi mãn tính hoặc bệnh tim mạch có nguy cơ gặp biến chứng nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng. Bộ Y tế khuyến cáo đeo khẩu trang khi ra ngoài để giảm hít phải bụi mịn; hạn chế hoạt động ngoài trời, đặc biệt là tập thể dục kéo dài; bổ sung nước và các loại đồ uống chứa khoáng chất; nếu có triệu chứng hô hấp bất thường, cần đến cơ sở y tế ngay lập tức.
Trong khi nhiều khu vực bị ô nhiễm, một số địa phương vẫn giữ được chất lượng không khí tốt, với mức PM2.5 thấp. Các khu vực có chất lượng không khí tốt nhất bao gồm huyện Oudomxay (tỉnh Oudomxay); huyện Thakhaek (tỉnh Khammuan); huyện Bounnuea (tỉnh Phongsaly); huyện Xamneua (tỉnh Huaphan); huyện Khongxedon (tỉnh Saravan); huyện Anouvong (tỉnh Xaysoumboun) – PM2.5 chỉ 11.0 microgram/m³, AQI 11 (chất lượng rất tốt). Các khu vực có chất lượng không khí tốt gồm huyện Huayxai (tỉnh Bokeo); thành phố Kaysone Phomvihane (tỉnh Savannakhet); huyện Paek (tỉnh Xieng Khuang); huyện Viengthong (tỉnh Borikhamxay); huyện Samakhixay (tỉnh Attapeu); huyện Lamam (tỉnh Xekong) – PM2.5 ở mức 26.0 microgram/m³, AQI 27 (chất lượng tốt).
Mặc dù tình trạng ô nhiễm không khí do đốt nương rẫy là hiện tượng tái diễn hàng năm, việc ghi nhận mức PM2.5 cao tại Viêng Chăn và nhiều địa phương khác đặt ra yêu cầu cấp thiết về các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm, đòi hỏi việc chính quyền tăng cường kiểm soát hoạt động đốt rừng và ruộng vào mùa khô; phát triển các phương pháp canh tác bền vững để hạn chế đốt nương; cải thiện cảnh báo ô nhiễm và khuyến cáo bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Chất lượng không khí kém không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe mà còn có thể tác động tiêu cực đến du lịch và kinh tế; vì vậy, việc kiểm soát ô nhiễm cần được ưu tiên trong chiến lược phát triển bền vững của Lào.
Tổng hợp
