Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) cho biết, cứ ba trẻ em gái ở Lào thì có một em kết hôn trước 18 tuổi, đưa Lào trở thành một trong những quốc gia có tỷ lệ tảo hôn cao nhất khu vực.
Mặc dù pháp luật cấm hôn nhân dưới 18 tuổi, song tình trạng tảo hôn vẫn tiếp diễn, ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền, học tập và sức khỏe của trẻ em gái và phụ nữ. Theo Cục Thống kê Lào, năm 2023 có 30,5% phụ nữ trẻ kết hôn trước tuổi 18. Tỷ lệ này vượt 50% ở nhóm phụ nữ ít được tiếp cận giáo dục, thuộc các dân tộc thiểu số hoặc trong các hộ nghèo nhất. UNICEF nhấn mạnh tảo hôn dẫn đến tình trạng bỏ học, hạn chế cơ hội kinh tế và gia tăng nguy cơ sức khỏe do mang thai sớm.
Khoảng cách giữa các địa phương vẫn lớn: tỉnh Huaphanh ghi nhận tỷ lệ tảo hôn ở phụ nữ là 46%, trong khi thủ đô Viêng Chăn thấp nhất với 13%. Ở nông thôn, 36% phụ nữ trong độ tuổi 20-24 kết hôn trước 18 tuổi, cao gấp đôi so với 17% ở khu vực thành thị.
Dù đã có một số tiến triển, thách thức còn nhiều. Tỷ lệ tảo hôn trong nhóm phụ nữ 20-24 tuổi giảm từ 37% năm 2011 xuống còn 30,5% năm 2023, theo Quỹ Dân số Liên hợp quốc (UNFPA), song vẫn ở mức đáng lo ngại. Các chuyên gia cho rằng tảo hôn tiếp tục làm gia tăng tình trạng bỏ học, suy giảm sức khỏe và nghèo đói liên thế hệ.
Hệ thống giáo dục cũng bị ảnh hưởng. Cục Giáo dục phổ thông cho biết số học sinh trung học dự kỳ thi cuối cấp năm học 2024-2025 giảm xuống còn 110.922, so với hơn 115.500 của năm học trước.
Không chỉ gây ra những tác động xã hội, tảo hôn còn để lại thiệt hại kinh tế đáng kể. UNICEF Lào ước tính, nếu chấm dứt tảo hôn, đất nước có thể tiết kiệm khoảng 41 triệu USD mỗi năm nhờ giảm tỷ lệ tử vong trẻ em, bỏ học và suy dinh dưỡng. Ngân hàng Thế giới cũng lưu ý hôn nhân sớm góp phần làm tăng tỷ lệ tử vong dưới 5 tuổi, ở mức 39/1.000 trẻ sinh sống năm 2023, đồng thời làm gia tăng nguy cơ biến chứng thai sản, bạo lực và cô lập xã hội đối với trẻ em gái.
Trước thực trạng này, các nhà hoạch định chính sách tại Lào kêu gọi hành động khẩn cấp. Phát biểu tại Hội nghị về quyền trẻ em và thanh thiếu niên ngày 1/9, Phó Chủ tịch Ủy ban Thường vụ Quốc hội Khambai Damlat nhấn mạnh cần chấm dứt các hủ tục gây hại, mở rộng tiếp cận giáo dục và y tế, đồng thời đầu tư cho thế hệ trẻ để bảo đảm tương lai của quốc gia.
Tổng hợp
