Việc Lào chính thức tham gia Hành lang đường sắt số 2 trong khuôn khổ Tổ chức Hợp tác Đường sắt quốc tế mở ra một không gian phát triển mới cho nền kinh tế nước này. Từ một quốc gia nằm sâu trong lục địa, Lào đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành điểm kết nối quan trọng giữa Đông Nam Á với Trung Quốc, Trung Á, Nga, khu vực Baltic và châu Âu.
Sự kiện được ghi nhận tại Hội nghị Bộ trưởng lần thứ 53 của Tổ chức Hợp tác Đường sắt, tổ chức trong hai ngày 11 và 12/6/2026 tại thủ đô Dushanbe, Tajikistan. Theo đó, Lào tham gia cơ chế hợp tác “Hành lang đường sắt số 2”, tuyến vận tải kết nối Lào, Việt Nam, Trung Quốc, Kazakhstan, Nga và Estonia. Đây là một bước đi có ý nghĩa lớn trong việc mở rộng mạng lưới vận tải quốc tế, tạo điều kiện để hàng hóa từ Đông Nam Á có thêm tuyến tiếp cận thị trường Trung Á, Nga và châu Âu bằng đường sắt.
Điểm đáng chú ý là tuyến đường sắt Lào – Trung Quốc, sau hơn bốn năm vận hành, đang ngày càng chứng minh vai trò là trục hạ tầng chiến lược phục vụ thương mại khu vực. Tuyến đường sắt dài hơn 1.000 km, nối Côn Minh với Viêng Chăn, không chỉ rút ngắn thời gian vận chuyển hàng hóa giữa Lào và Trung Quốc, mà còn tạo nền tảng để Lào tham gia sâu hơn vào mạng lưới logistics xuyên Á – Âu.
Các số liệu vận hành gần đây cho thấy năng lực khai thác của tuyến đường sắt này đang tăng nhanh. Năm 2025, lượng hàng hóa xuyên biên giới đạt khoảng 5,46 triệu tấn, tăng khoảng 14% so với năm trước. Đến tháng 3/2026, tổng lượng hàng hóa xuyên biên giới kể từ khi tuyến đường đi vào hoạt động đã vượt 18 triệu tấn. Đến giữa năm 2026, tổng khối lượng hàng hóa vận chuyển trên toàn tuyến đã vượt mốc 80 triệu tấn; riêng nửa đầu năm 2026 đạt hơn 10 triệu tấn hàng hóa, trong đó vận tải xuyên biên giới vượt 2,5 triệu tấn.
Những con số này cho thấy đường sắt không còn chỉ là một công trình hạ tầng giao thông, mà đang trở thành động lực mới thúc đẩy lưu thông hàng hóa, phát triển dịch vụ logistics, mở rộng thị trường xuất khẩu và thu hút đầu tư vào các ngành phụ trợ.
Đối với doanh nghiệp, cơ hội rõ nhất nằm ở việc giảm thời gian vận chuyển, mở rộng thị trường và nâng cao khả năng kết nối chuỗi cung ứng. Trước đây, nhiều mặt hàng xuất khẩu của Lào phụ thuộc lớn vào vận tải đường bộ hoặc phải đi qua các cảng biển lân cận. Khi tham gia Hành lang đường sắt số 2, hàng hóa từ Lào có thêm lựa chọn vận chuyển ổn định hơn, đặc biệt đối với các nhóm hàng cần thời gian giao nhận nhanh, chi phí hợp lý và khả năng kết nối xa.
Hiện tuyến đường sắt Lào – Trung Quốc đã vận chuyển hơn 3.800 chủng loại hàng hóa, từ nông sản, cao su, khoáng sản, phân bón, hàng điện tử, dệt may đến các sản phẩm công nghiệp. Đây là tín hiệu tích cực cho các ngành sản xuất, chế biến và xuất khẩu của Lào. Các mặt hàng như chuối, sầu riêng, mít, sắn, cao su, kali, gỗ chế biến và khoáng sản có thêm điều kiện tiếp cận các thị trường lớn hơn, không chỉ tại Trung Quốc mà còn xa hơn về phía Trung Á và châu Âu.
Cùng với xuất khẩu, lĩnh vực logistics được kỳ vọng sẽ trở thành một ngành kinh tế tăng trưởng nhanh. Việc gia nhập hành lang vận tải quốc tế tạo dư địa để phát triển các trung tâm kho bãi, cảng cạn, khu trung chuyển hàng hóa, dịch vụ phân phối, bảo quản lạnh, đóng gói, kiểm định chất lượng và công nghiệp chế biến xuất khẩu. Đây là những lĩnh vực có khả năng thu hút dòng vốn đầu tư mới, đồng thời tạo thêm việc làm, nâng cao kỹ năng lao động và thúc đẩy hình thành các đô thị dịch vụ dọc tuyến đường sắt.
Trong thời gian tới, các địa phương nằm trên hoặc gần trục kết nối đường sắt như Viêng Chăn, Luang Namtha, Bokeo và Savannakhet có thể trở thành điểm đến hấp dẫn đối với các nhà đầu tư trong lĩnh vực logistics, thương mại, chế biến nông sản và dịch vụ vận tải. Nếu được quy hoạch tốt, các khu vực này có thể phát triển thành những “cửa ngõ hàng hóa” mới, kết nối sản xuất trong nước với thị trường khu vực và quốc tế.
Đối với khu vực Đông Nam Á, việc Lào tham gia Hành lang số 2 cũng góp phần mở rộng mạng lưới giao thương theo hướng đa tuyến, đa phương thức. Hàng hóa từ Thái Lan, Việt Nam, Campuchia và các nước ASEAN có thể tận dụng hạ tầng đường sắt qua Lào để tiếp cận Trung Quốc, Kazakhstan, Nga và châu Âu. Ngược lại, hàng hóa từ các thị trường phía Bắc cũng có thêm tuyến đi vào Đông Nam Á thông qua Lào.
Đây là cơ hội để các doanh nghiệp logistics, xuất nhập khẩu và sản xuất trong khu vực nghiên cứu xây dựng các chuỗi vận tải mới, kết hợp đường sắt với đường bộ, cảng cạn và cảng biển. Đặc biệt, nếu các tuyến kết nối giữa Lào với Việt Nam và Thái Lan tiếp tục được mở rộng, không gian phát triển của hành lang này sẽ còn lớn hơn, tạo thêm động lực cho thương mại tiểu vùng Mekong.
Đối với Việt Nam, sự kiện này mở ra nhiều cơ hội hợp tác kinh tế thiết thực. Việt Nam là một mắt xích quan trọng trong Hành lang số 2, đồng thời có hệ thống cảng biển miền Trung thuận lợi cho hàng hóa Lào đi ra biển. Các địa phương như Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Huế và Đà Nẵng có thể tận dụng xu hướng mới để thúc đẩy dịch vụ logistics, cảng biển, kho bãi, vận tải đa phương thức và hợp tác thương mại biên giới.
Đặc biệt, các dự án kết nối đường sắt, đường bộ và hành lang kinh tế Đông – Tây nếu được khai thác đồng bộ sẽ giúp Việt Nam và Lào cùng hưởng lợi. Lào có thêm cửa ngõ ra biển; Việt Nam có thêm nguồn hàng quá cảnh, cơ hội phát triển cảng biển, dịch vụ logistics và hợp tác đầu tư tại các địa phương dọc tuyến.
Nhìn rộng hơn, việc Lào tham gia Hành lang đường sắt số 2 không chỉ là một sự kiện trong lĩnh vực giao thông, mà còn là dấu mốc cho một giai đoạn phát triển kinh tế mới. Khi hạ tầng được kết nối tốt hơn, dòng hàng hóa, dòng vốn, công nghệ, dịch vụ và lao động sẽ có thêm điều kiện lưu chuyển. Đây là nền tảng quan trọng để Lào nâng cao năng lực sản xuất, mở rộng xuất khẩu, phát triển dịch vụ hiện đại và tăng sức hấp dẫn trong mắt nhà đầu tư quốc tế.
Trong giai đoạn 2026–2030, có thể kỳ vọng một số xu hướng nổi bật: vận tải container xuyên biên giới qua Lào tăng nhanh; các trung tâm logistics tại Viêng Chăn, Luang Namtha, Bokeo và Savannakhet được quan tâm đầu tư; các tuyến kết nối với Việt Nam và Thái Lan được thúc đẩy mạnh hơn; doanh nghiệp khu vực gia tăng nhu cầu sử dụng đường sắt để vận chuyển hàng hóa xa; các ngành chế biến, đóng gói, kho lạnh và phân phối hàng hóa phát triển mạnh dọc tuyến.
Từ một quốc gia không giáp biển, Lào đang từng bước trở thành điểm kết nối năng động của khu vực. Hành lang đường sắt số 2 là cơ hội để Lào biến lợi thế vị trí thành lợi thế kinh tế, đưa hàng hóa trong nước vươn xa hơn, đồng thời thu hút thêm dòng vốn, công nghệ và dịch vụ vào các ngành có giá trị gia tăng cao.
Nếu được khai thác hiệu quả, đây có thể trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Lào trong thập niên tới, đồng thời tạo thêm không gian hợp tác rộng mở giữa Lào, Việt Nam và các đối tác trong mạng lưới logistics Á – Âu.
