
Lật giở những trang nhật ký chiến trường đã sờn mép, ố vàng theo năm tháng, từng dòng chữ nguệch ngoạc như đánh thức cả một vùng ký ức rực lửa nơi chiến trường Hạ Lào. Đã hơn nửa thế kỷ trôi qua, nhưng câu chuyện về ngày 27 tháng 11 năm 1968 tại Thateng vẫn vẹn nguyên như vừa mới xảy ra hôm qua. Đó là bản hùng ca đẫm máu và nước mắt của những người lính Đại đội S4 Đặc công (Sư đoàn 968), mà ở trung tâm của vòng xoáy sinh tử ấy là hình ảnh người tiểu đội trưởng kiên trung: Nguyễn Văn Nhiên – người con ưu tú của quê hương Yên Dũng, tỉnh Hà Bắc.

Rời mảnh đất Yên Dũng hiền hòa bên dòng sông Thương để lên đường ra trận khi tuổi đời mới ngoài đôi mươi, chàng trai trẻ Nguyễn Văn Nhiên mang theo trong tim tình yêu quê hương tha thiết và bầu nhiệt huyết sục sôi của tuổi trẻ. Nơi chiến trường Hạ Lào đầy gian khổ, sự gan dạ, mưu trí và tấm lòng ấm áp của anh đã nhanh chóng trở thành điểm tựa tinh thần vững chắc cho cả tiểu đội.
Đêm cuối thu năm 1968, núi rừng Thateng chìm trong sương lạnh và bóng tối đặc quánh. Dưới sự chỉ huy trực tiếp của tiểu đội trưởng Nguyễn Văn Nhiên, các chiến sĩ đặc công S4 lặng lẽ ém mình, từng bước áp sát cứ điểm của quân thù. Trong không gian tĩnh lặng đến nghẹt thở, chỉ nghe thấy tiếng tim đập dồn dập và hơi thở nén chặt của những người lính trẻ. Ánh mắt chàng trai Hà Bắc ngoài hai mươi tuổi ấy rực sáng trong đêm, kiên định và bình tĩnh đến lạ thường. Anh ra hiệu cho anh em giữ vững đội hình, chờ thời cơ chín muồi.
Khi hiệu lệnh tấn công phát ra, cả không gian như vỡ òa. Từ thế bí mật, tiểu đội của Nguyễn Văn Nhiên bất ngờ bật dậy như những mũi tên lao thẳng vào sào huyệt địch. Không còn khoảng cách giữa ta và địch, trận đánh nhanh chóng chuyển sang thế giáp lá cà khốc liệt. Tiếng hô xung phong vang dội núi rừng, hòa lẫn tiếng súng nổ chát chúa và tiếng va chạm của lưỡi lê, báng súng. Bằng sự quả cảm và lối đánh xuất quỷ nhập thần, anh Nhiên cùng đồng đội đã làm chủ hoàn toàn trận địa, giành được một thắng lợi giòn giã.
Thế nhưng, niềm vui chiến thắng chưa kịp nở trên những gương mặt lấm lem khói súng thì thử thách nghiệt ngã nhất đã ập xuống.
Bầu trời Thateng bỗng rung chuyển bởi tiếng gầm rú man rợ của pháo đài bay B52. Kẻ thù điên cuồng trút hàng trăm tấn bom rải thảm xuống khu vực này. Mặt đất oằn mình chao đảo, cây cối bị băm nát, khói bụi mù mịt che khuất cả ánh mặt trời. Những trận bom hủy diệt đã cày xới mọi ngả đường, cắt đứt hoàn toàn tuyến tiếp tế và lối rút lui của đơn vị toàn tuyến tiếp tế và lối rút lui của đơn vị.
Bị cô lập giữa vòng vây lửa đạn, bộ đội ta rơi vào tình cảnh kiệt quệ. Lương khô cạn sạch, nước uống không còn, cả tiểu đội phải chịu đựng cơn đói cồn cào rút ruột suốt nhiều ngày đêm. Nhìn những người đồng đội trẻ măng môi khô nứt nẻ, mắt trũng sâu vì đói và thiếu ngủ nhưng tay vẫn ghì chặt khẩu súng, lòng tiểu đội trưởng Nguyễn Văn Nhiên thắt lại. Giữa rừng sâu nước bạn, có lẽ trong tâm trí người lính trẻ vẫn đau đáu nỗi nhớ về mái nhà đơn sơ nơi quê nhà Yên Dũng, nhưng anh nén chặt tất cả vào lòng. Anh đi từng vị trí động viên anh em, nhường từng ngụm nước cuối cùng trong bi-đông cho thương binh, giữ vững ngọn lửa ý chí cho cả đơn vị giữa lằn ranh sinh tử.
Lợi dụng màn đêm buông xuống và tình thế suy kiệt của ta, 9 tiểu đoàn lính đánh thuê Thái Lan hùng hậu đã bí mật vượt qua địa hình hiểm trở, khép chặt vòng vây từ sáng hôm sau.
Sáng ngày 27/11/1968, sương mù chưa kịp tan, Thateng lại chìm trong biển lửa. Bị bao vây tứ phía bởi lực lượng địch đông gấp bội, người tiểu đội trưởng ngoài đôi mươi vẫn đứng vững ở vị trí hiểm yếu nhất. Anh hô lớn khẩu hiệu quyết tử, truyền lửa cho anh em bám trụ từng hố bom, từng gốc cây cháy xém để giáng trả quyết liệt từng đợt xung phong của kẻ thù. Trận chiến không cân sức kéo dài suốt nhiều giờ liền. Súng nóng bỏng tay, đạn cứ vơi dần cho đến khi những viên đạn cuối cùng được bắn ra.
Hết đạn, không thể để anh em hy sinh vô ích trong vòng vây, anh Nhiên hạ lệnh cho đơn vị tìm đường mở máu lui quân. Trong khoảnh khắc sinh tử ấy, người con của quê hương Hà Bắc đã chọn ở lại phía sau để yểm trợ cho đồng đội rút lui an toàn. Và rồi, giữa cơn mưa đạn của kẻ thù, Nguyễn Văn Nhiên cùng một số anh em đã anh dũng ngã xuống. Anh nằm lại nơi chiến trường Thateng khi tuổi xuân vừa chớm nở, máu của anh hòa cùng máu đồng đội thấm đẫm từng tấc đất Hạ Lào.
Giữa lúc bom đạn vẫn còn rền vang, thi hài của anh Nhiên và đồng đội không thể đưa ngay về hậu cứ. Những người ở lại đành gạt nước mắt, gửi gắm thân xác các anh cho nhân dân nước bạn Lào. Với lòng biết ơn sâu sắc đối với những người lính tình nguyện Việt Nam đã ngã xuống vì mảnh đất quê hương mình, bà con bản địa đã lặng lẽ đào đất, đắp cho các anh những nấm mộ ấm áp tình người giữa rừng sâu.
Nhưng sự tàn bạo của kẻ thù đã vượt qua mọi giới hạn của lương tri. Khi phát hiện ra khu mộ của các chiến sĩ ta, chúng đã nhẫn tâm chất củi, châm lửa thiêu rụi tất cả, biến thân xác của Nguyễn Văn Nhiên và đồng đội thành tro bụi hòng xóa sạch dấu tích của một trận đánh mà chúng đã phải trả giá đắt.
Năm tháng trôi qua, chiến tranh lùi vào dĩ vãng, đất nước sạch bóng quân thù. Những người đồng đội năm xưa của anh Nhiên, mang theo nỗi day dứt khôn nguôi và lời thề thủy chung, đã lặn lội trở lại chiến trường Thateng để tìm kiếm, đón người tiểu đội trưởng trở về với quê hương Yên Dũng yêu dấu.
Đứng giữa núi rừng Hạ Lào lộng gió, những người cựu binh lặng người đi trong nỗi nghẹn ngào. Trước mắt họ không còn dấu vết của những nấm mộ năm nào. Tro tàn của liệt sĩ Nguyễn Văn Nhiên và đồng đội đã hòa quyện vào từng thớ đất, ngọn cỏ nơi đây từ bao giờ.
Thắp nén tâm nhang hướng về phía chân trời, những người ở lại thầm gọi hương hồn các anh qua đò về với đất mẹ Việt Nam, về với dòng sông Thương quê nhà. Dù không thể đưa hài cốt anh về trọn vẹn, nhưng trong tâm thức của gia đình, đồng đội và nhân dân hai nước, người tiểu đội trưởng tuổi đôi mươi ấy chưa bao giờ mất đi. Thân hình của anh và đồng đội đã hóa thành đất đai trù phú, lặng lẽ nuôi dưỡng sự sống cho muôn người và mãi mãi hóa thân thành biểu tượngng bất tử cho tình hữu nghị thiêng liêng Việt – Lào./.

– Tác giả Quốc Lập
-Tổ dân phố Đông Hồ – phường Thuận Thành – TP Bắc Ninh
-Truyện ký viết theo lời kể của Đại Tá Đoàn Trọng Hạp, nguyên Đại đội trưởng, Đại đội S4 Đặc công (F968) lúc bấy giờ!


