Trong 9 chỉ tiêu giáo dục được Quốc hội Lào thông qua, có 5 chỉ tiêu chưa đạt kế hoạch, trong đó có tỷ lệ học sinh tiểu học bỏ học và công tác bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên. Trước những khó khăn về kinh tế, tình trạng thiếu giáo viên và hạn chế về cơ sở vật chất, Lào đang triển khai các chính sách hỗ trợ học sinh, cải cách hệ thống giáo dục phổ thông và đổi mới đào tạo nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Ngày 7/10, tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội Lào khóa X, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Thể thao Thongsalith Mangnomek đã giải trình trước Quốc hội về tình trạng học sinh bỏ học, cải cách hệ thống giáo dục phổ thông và công tác quản lý, giám sát các trường tư thục.
Theo ông Thongsalith Mangnomek, tình trạng bỏ học ở các cấp, từ tiểu học, trung học đến giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp, vẫn là thách thức lớn đối với ngành giáo dục Lào, ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nhân lực và sự phát triển kinh tế – xã hội.
Trong 9 chỉ tiêu giáo dục được Quốc hội thông qua, mới có 4 chỉ tiêu đạt tiến độ tốt, trong khi 5 chỉ tiêu chưa đạt yêu cầu theo kế hoạch. Những chỉ tiêu còn gặp khó khăn bao gồm tỷ lệ học sinh tiểu học bỏ học và công tác bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn thường xuyên cho giáo viên.
Một trong những nguyên nhân chính là khó khăn về kinh tế, khiến một bộ phận học sinh và giáo viên phải tìm kiếm việc làm để có thu nhập trang trải cuộc sống gia đình, ảnh hưởng đến việc học tập và giảng dạy. Bên cạnh đó, tình trạng thiếu giáo viên tại một số địa phương và một số môn học, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa, vẫn chưa được khắc phục.
Nguồn ngân sách và trang thiết bị phục vụ công tác quản lý giáo dục còn hạn chế, khiến việc theo dõi, đánh giá các chỉ tiêu tại địa phương chưa được thực hiện đầy đủ, thường xuyên.
Để hạn chế tình trạng bỏ học, Bộ Giáo dục và Thể thao Lào đã triển khai nhiều chính sách hỗ trợ học sinh, đặc biệt là những em thuộc hộ nghèo, có hoàn cảnh khó khăn và ít cơ hội tiếp cận giáo dục.
Trong đó, chương trình “Đưa em trở lại trường” được triển khai nhằm vận động học sinh quay lại lớp, kết hợp nâng cao nhận thức của cộng đồng về vai trò của giáo dục và hỗ trợ học sinh duy trì việc học.
Ngành giáo dục hiện cung cấp bữa ăn trưa cho khoảng 217.000 học sinh, đồng thời hỗ trợ kinh phí và trợ cấp sinh hoạt cho 1.000 học sinh tiểu học và 4.148 học sinh trung học thuộc diện nghèo, có hoàn cảnh thiệt thòi. Ngoài ra, 153 suất học bổng được dành cho học sinh có thành tích học tập xuất sắc.
Trong lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp, Lào triển khai chương trình kết hợp giáo dục phổ thông với đào tạo nghề tại các trường dân tộc nội trú và một số cơ sở giáo dục khác. Chương trình gồm 9 ngành nghề, trong đó có sửa chữa máy tính, điện, chế biến thực phẩm và may mặc, thu hút 1.762 học sinh tham gia.
Mô hình này giúp học sinh vừa học kiến thức phổ thông, vừa được trang bị kỹ năng nghề nghiệp cơ bản ngay trong quá trình học tập.
Ở bậc đại học, Bộ Giáo dục và Thể thao thực hiện chính sách hỗ trợ học sinh nghèo tại các vùng sâu, vùng xa có cơ hội học lên cao. Trong hai năm học 2025–2026 và 2026–2027, ngành giáo dục bố trí 1.500 suất học bổng cho nhóm đối tượng này.
Trong năm học 2026–2027, bốn trường đại học được đề cập trong báo cáo có tổng cộng 21.541 sinh viên. Trong đó, Đại học Quốc gia Lào có 14.564 sinh viên, gồm 3.776 sinh viên nhập học mới; Đại học Souphanouvong có 2.494 sinh viên, trong đó 727 sinh viên mới; Đại học Savannakhet có 2.150 sinh viên, gồm 750 sinh viên mới; Đại học Champasak có 2.333 sinh viên, trong đó 920 sinh viên mới.
Bên cạnh các chính sách hỗ trợ người học, Bộ Giáo dục và Thể thao đang triển khai cải cách hệ thống giáo dục phổ thông từ mô hình 5+4+3 sang 6+3+3. Theo cơ cấu mới, thời gian học tiểu học sẽ tăng từ 5 lên 6 năm, trung học cơ sở giảm từ 4 xuống 3 năm, còn trung học phổ thông giữ nguyên 3 năm.
Việc điều chỉnh cơ cấu các cấp học nằm trong chương trình cải cách giáo dục nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy và khắc phục những hạn chế của hệ thống giáo dục hiện nay.
Cùng với cải cách chương trình phổ thông, Lào đang sắp xếp lại mạng lưới các trường đào tạo giáo viên trên cả nước, hướng tới hợp nhất các cơ sở này để thành lập Đại học Sư phạm Quốc gia. Đây là một trong những giải pháp nhằm đổi mới công tác đào tạo, nâng cao trình độ chuyên môn và chất lượng đội ngũ giáo viên.
Ngành giáo dục cũng có kế hoạch chuyển đổi một số cơ sở giáo dục thành trường phổ thông kết hợp đào tạo nghề, tạo điều kiện để học sinh được trang bị kiến thức văn hóa và kỹ năng nghề nghiệp cơ bản.
Về cơ sở vật chất, Bộ Giáo dục và Thể thao đang khảo sát, lập kế hoạch sửa chữa và nâng cấp các trường học chưa đáp ứng tiêu chuẩn. Hiện cả nước có 1.059 trường tiểu học chưa đáp ứng các tiêu chuẩn quy định, cần được cải thiện phòng học, môi trường giáo dục và các điều kiện phục vụ học sinh.
Trong giáo dục đại học, Lào đang rà soát, điều chỉnh chương trình đào tạo theo nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội và thị trường lao động. Các trường được định hướng xây dựng chương trình đào tạo mới phù hợp với yêu cầu thực tế, đồng thời loại bỏ những chương trình có ít người theo học hoặc không còn đáp ứng nhu cầu hiện nay.
Bộ Giáo dục và Thể thao cũng khuyến khích các cơ sở giáo dục đại học mở rộng hình thức đào tạo ngoài giờ hành chính, tổ chức lớp học buổi tối, cuối tuần và kết hợp học trực tuyến với trực tiếp ở những ngành nghề có nhu cầu cao.
Việc đa dạng hóa hình thức đào tạo nhằm tạo điều kiện cho người đang đi làm có thể học nâng cao trình độ chuyên môn, đáp ứng nhu cầu phát triển nguồn nhân lực của đất nước.
Tổng hợp
