Trong giai đoạn 2021–2025, công tác thanh tra của Lào đã phát hiện nhiều sai phạm nghiêm trọng trong quản lý tài chính và thực hiện các dự án công, với tổng thiệt hại lên tới 642,93 tỷ kip (gần 30 triệu USD), cùng nhiều khoản thất thoát lớn bằng ngoại tệ. Báo cáo do ông Khamphanh Phommathat, Chủ tịch Ủy ban Kiểm tra Nhà nước Lào (SIA), trình bày tại Kỳ họp lần thứ 10 Quốc hội khóa IX ngày 14/11.
Theo SIA, qua kiểm tra 18 vụ việc trọng điểm, cơ quan thanh tra xác định thêm thiệt hại gồm 68,95 triệu baht, 7,8 triệu nhân dân tệ, 66,8 triệu USD, và 1,5 tỷ đồng Việt Nam. Mặc dù thiệt hại lớn, cơ quan chức năng đã thu hồi được 66,40 tỷ kip, 6,49 triệu baht, 5,19 triệu nhân dân tệ, 7,29 triệu USD cùng nhiều tài sản liên quan.
Báo cáo cho biết 334 cá nhân có liên quan đến các sai phạm, gồm 213 cán bộ nhà nước, 44 nhân viên doanh nghiệp nhà nước và 77 người thuộc khu vực tư nhân. Đến nay, 13/18 vụ việc đã hoàn tất điều tra với 312 người chịu tác động; trong đó 86 trường hợp được chuyển truy tố, 23 người bị tuyên án, 207 trường hợp bị xử lý kỷ luật hành chính và 19 vụ việc được bàn giao cho cơ quan có thẩm quyền khác. Riêng năm 2025, Lào mở mới 6 vụ việc với 59 người bị điều tra.
Cùng với các vụ việc tham nhũng, SIA cũng nêu rõ hàng loạt bất cập tại dự án xe buýt nhanh (BRT) Viêng Chăn, triển khai từ năm 2014. Dự án hiện chậm tiến độ khoảng 24 tháng, mới đạt 79,25% khối lượng, trong đó phần hạ tầng hoàn thành 85,35%. Các sai phạm chủ yếu gồm thiết kế chưa được phê duyệt đầy đủ, thiết bị trên xe buýt và tại nhà chờ – depot chưa được chứng nhận chất lượng, quy trình tài chính chưa tuân thủ và chi phí tư vấn lên tới 10,98 triệu USD, tương đương 11% tổng vốn đầu tư, cao hơn nhiều so với mức chuẩn 2%.
Từ ngày 8/11, dự án bắt đầu vận hành thử nghiệm miễn phí trong hai tháng để đánh giá hệ thống trước khi đưa vào hoạt động chính thức.
Chủ tịch SIA nhấn mạnh sự cần thiết phải tiếp tục tăng cường giám sát, nâng cao tính minh bạch và siết chặt kỷ luật – kỷ cương trong quản lý tài chính cũng như triển khai dự án công, nhằm giảm thất thoát, sử dụng hiệu quả nguồn lực nhà nước và củng cố niềm tin của người dân.
Tổng hợp
