Từ khi thành lập nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào năm 1975 đến nay, Lào đã trải qua 10 Thủ tướng với nhiều dấu mốc quan trọng trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước. Từ cải cách kinh tế, mở rộng hội nhập quốc tế đến phát triển hạ tầng giao thông, mỗi thời kỳ lãnh đạo Chính phủ đều gắn với những chuyển biến về kinh tế – xã hội và các nhiệm vụ phát triển khác nhau.
Ngày 2/12/1975, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào chính thức được thành lập, mở ra thời kỳ mới trong lịch sử đất nước. Trong hơn nửa thế kỷ qua, Lào từng bước đổi mới mô hình kinh tế, mở rộng quan hệ đối ngoại, thu hút đầu tư và phát triển cơ sở hạ tầng. Quá trình này gắn liền với 10 Thủ tướng, từ ông Kaysone Phomvihane, người đứng đầu Chính phủ đầu tiên, đến ông Saleumxay Kommasith, được bầu giữ chức Thủ tướng vào tháng 10/2026.
Từ nền kinh tế kế hoạch hóa đến cải cách và hội nhập
Sau khi nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào được thành lập, ông Kaysone Phomvihane giữ chức Thủ tướng Chính phủ giai đoạn 1975–1991, trong khi ông Souphanouvong đảm nhiệm cương vị Chủ tịch nước. Những năm đầu, Chính phủ tập trung xây dựng bộ máy quản lý nhà nước, ổn định tình hình kinh tế – xã hội và từng bước khôi phục hoạt động sản xuất.
Trong thời kỳ này, Lào thực hiện mô hình kinh tế kế hoạch hóa tập trung, với vai trò chủ đạo của Nhà nước trong quản lý sản xuất, giá cả, thương mại và phân bổ nguồn lực. Tuy nhiên, cơ sở sản xuất còn hạn chế, nguồn vốn đầu tư thiếu hụt và hoạt động giao thương gặp nhiều khó khăn đã đặt ra yêu cầu thay đổi phương thức quản lý kinh tế.
Năm 1986, dưới sự lãnh đạo của ông Kaysone Phomvihane, Lào bắt đầu thực hiện Cơ chế kinh tế mới (New Economic Mechanism – NEM), từng bước chuyển từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang vận hành theo cơ chế thị trường. Các chính sách cải cách mở rộng quyền chủ động trong sản xuất, kinh doanh, tạo điều kiện cho khu vực tư nhân phát triển, đổi mới cơ chế quản lý giá cả, thúc đẩy thương mại và thu hút đầu tư nước ngoài.
Đây là một trong những bước ngoặt quan trọng trong lịch sử kinh tế hiện đại của Lào, đặt nền móng cho quá trình đổi mới và hội nhập quốc tế những năm sau đó.
Tháng 8/1991, ông Khamtay Siphandone kế nhiệm chức Thủ tướng và đảm nhiệm cương vị này đến năm 1998. Thời kỳ này gắn với những thay đổi quan trọng về hệ thống pháp luật và quan hệ đối ngoại của Lào.
Ngày 14/8/1991, Lào thông qua bản Hiến pháp đầu tiên kể từ khi thành lập nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, tạo cơ sở pháp lý cho tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước. Tiếp đó, tháng 4/1994, cầu Hữu nghị Lào – Thái số 1 được khánh thành, mở ra tuyến giao thông quan trọng qua sông Mekong, tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại và đi lại giữa hai nước.
Ngày 23/7/1997, Lào chính thức gia nhập Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), mở rộng cơ hội hợp tác kinh tế, thương mại và đối ngoại trong khu vực. Tuy nhiên, cuộc khủng hoảng tài chính châu Á giai đoạn 1997–1998 cũng gây sức ép đáng kể lên nền kinh tế Lào, nhất là trong lĩnh vực tài chính và tiền tệ.
Từ năm 1998 đến năm 2001, ông Sisavath Keobounphanh giữ chức Thủ tướng, điều hành Chính phủ trong thời kỳ Lào tập trung khắc phục những tác động của cuộc khủng hoảng tài chính khu vực và củng cố nền kinh tế sau giai đoạn biến động.
Mở rộng đầu tư, phát triển năng lượng và kết nối khu vực
Bước sang thế kỷ XXI, Lào đẩy mạnh thu hút đầu tư nước ngoài, khai thác tiềm năng thủy điện, khoáng sản và phát triển hệ thống giao thông đường bộ. Đây là những lĩnh vực được chú trọng nhằm mở rộng sản xuất, tăng nguồn thu và thúc đẩy phát triển kinh tế.
Quá trình này gắn với hai nhiệm kỳ Thủ tướng của ông Bounnhang Vorachith, từ năm 2001 đến năm 2006, và ông Bouasone Bouphavanh, từ năm 2006 đến năm 2010.
Trong thời kỳ này, nhiều dự án thủy điện và khai thác khoáng sản quy mô lớn được triển khai, góp phần mở rộng năng lực sản xuất và xuất khẩu điện của Lào. Một trong những công trình tiêu biểu là Nhà máy thủy điện Nam Theun 2, chính thức vận hành thương mại vào tháng 4/2010.
Việc phát triển các dự án năng lượng và khai thác tài nguyên tạo thêm nguồn thu cho nền kinh tế, song cũng đặt ra yêu cầu giải quyết những tác động đến môi trường, đời sống cộng đồng và sử dụng tài nguyên theo hướng bền vững.
Cuối năm 2010, ông Thongsing Thammavong được bầu làm Thủ tướng Chính phủ và giữ cương vị này đến tháng 4/2016. Trong thời kỳ này, Lào chú trọng phát triển các đặc khu kinh tế, nâng cấp mạng lưới giao thông, mở rộng thương mại và thu hút nguồn vốn đầu tư.
Một dấu mốc đáng chú ý là sự hình thành Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) vào cuối năm 2015, tạo điều kiện để các quốc gia thành viên, trong đó có Lào, tăng cường liên kết thị trường, thương mại và đầu tư. Cùng với những cơ hội mới, quá trình hội nhập cũng đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phát triển doanh nghiệp trong nước và tăng khả năng cạnh tranh của nền kinh tế.
Ngày 2/12/2015, dự án đường sắt Lào – Trung Quốc tổ chức lễ khởi công tại thủ đô Viêng Chăn, đặt nền móng cho một trong những công trình hạ tầng giao thông lớn nhất của Lào.
Tháng 4/2016, ông Thongloun Sisoulith được bầu giữ chức Thủ tướng Chính phủ, đảm nhiệm cương vị này đến tháng 3/2021. Cũng trong năm 2016, Lào giữ vai trò Chủ tịch ASEAN và đăng cai Hội nghị Cấp cao ASEAN, góp phần mở rộng hoạt động đối ngoại và hợp tác khu vực.
Cuối năm 2016, dự án đường sắt Lào – Trung Quốc chính thức triển khai xây dựng. Tuyến đường sắt được kỳ vọng tạo bước chuyển trong hệ thống giao thông, thúc đẩy kết nối thương mại và hỗ trợ chiến lược chuyển đổi từ quốc gia không có biển thành quốc gia kết nối trên đất liền của Lào.
Tuy nhiên, năm 2020, đại dịch COVID-19 bùng phát đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động du lịch, thương mại, việc làm và tăng trưởng kinh tế. Những khó khăn này đặt ra yêu cầu cấp thiết về ổn định kinh tế, bảo đảm đời sống người dân và chuẩn bị các điều kiện phục hồi sản xuất.
Đường sắt Lào – Trung Quốc và những thách thức kinh tế mới
Tháng 3/2021, ông Phankham Viphavanh được bầu làm Thủ tướng Chính phủ, trong thời kỳ Lào tập trung khắc phục ảnh hưởng của đại dịch và từng bước khôi phục hoạt động kinh tế.
Ngày 3/12/2021, tuyến đường sắt Lào – Trung Quốc chính thức khai trương, trở thành dấu mốc quan trọng trong quá trình phát triển hạ tầng giao thông của đất nước. Tuyến đường sắt mở thêm phương thức vận chuyển hàng hóa và hành khách, tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại, đầu tư, du lịch và tăng cường kết nối giữa Lào với Trung Quốc cùng các thị trường trong khu vực.
Dù đạt được bước tiến về hạ tầng giao thông, nền kinh tế Lào vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức. Từ năm 2022, lạm phát tăng cao, đồng Kip mất giá, áp lực nợ công và chi phí sinh hoạt gia tăng đã ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống người dân.
Ngày 30/12/2022, ông Sonexay Siphandone được bầu làm Thủ tướng Chính phủ, kế nhiệm ông Phankham Viphavanh. Trong thời gian điều hành Chính phủ, ông Sonexay Siphandone phải giải quyết nhiều vấn đề kinh tế, đặc biệt là yêu cầu ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, quản lý nợ công và củng cố hệ thống tài chính.
Cùng với các giải pháp ổn định kinh tế, Lào chú trọng phát huy lợi thế về năng lượng, khoáng sản, nông nghiệp và giao thông, hướng tới mở rộng sản xuất, thu hút đầu tư và nâng cao hiệu quả kết nối khu vực.
Ngày 5/10/2026, tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội Lào khóa X đã bầu ông Saleumxay Kommasith giữ chức Thủ tướng Chính phủ, thay ông Sonexay Siphandone, người được bầu giữ chức Chủ tịch Quốc hội Lào.
Việc ông Saleumxay Kommasith đảm nhiệm cương vị Thủ tướng diễn ra khi Lào đang triển khai các nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội trong giai đoạn mới, với trọng tâm là duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, phát triển cơ sở hạ tầng và tăng cường hội nhập quốc tế.
Nhìn lại chặng đường từ năm 1975 đến 2026, Lào đã trải qua nhiều thay đổi về mô hình phát triển, từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang cơ chế thị trường, mở rộng quan hệ đối ngoại và đẩy mạnh kết nối giao thông với các nước trong khu vực.
Qua các thời kỳ lãnh đạo Chính phủ, những dấu mốc như cải cách kinh tế năm 1986, gia nhập ASEAN năm 1997 hay đưa tuyến đường sắt Lào – Trung Quốc vào hoạt động năm 2021 đã phản ánh quá trình chuyển đổi và hội nhập của đất nước. Bên cạnh những kết quả đạt được, việc duy trì ổn định kinh tế, quản lý hiệu quả nguồn lực và nâng cao đời sống người dân vẫn là những nhiệm vụ quan trọng đặt ra cho Chính phủ Lào trong thời gian tới.
Tổng hợp
