Trong hệ thống chính quyền địa phương của Lào, xã (tiếng Lào gọi là “Tà Sẻng” – ຕາແສງ) là đơn vị hành chính cơ sở thấp nhất, trực thuộc huyện hoặc thành phố. Đây là cấp chính quyền trực tiếp quản lý các bản liền kề, bảo đảm chính sách và dịch vụ công của Nhà nước đến với người dân một cách kịp thời, minh bạch và hiệu quả.
Việc thành lập xã được quy định trong Luật Chính quyền địa phương (sửa đổi năm 2025), nhằm củng cố bộ máy hành chính cơ sở, tăng cường năng lực quản trị địa phương và tạo điều kiện để người dân tham gia vào các hoạt động chính quyền gần gũi với đời sống hằng ngày. Mỗi xã bao gồm nhiều bản có ranh giới liền kề, được xác định dựa trên các yếu tố như khả năng tiếp cận dịch vụ công, điều kiện địa lý, hạ tầng giao thông, quy mô dân cư và sự thuận tiện trong quản lý.
Theo Điều 60 của Luật Chính quyền địa phương 2025, việc thành lập xã mới phải đáp ứng các tiêu chí về dân số, địa lý và cơ cấu hành chính. Cụ thể, xã ở khu vực đô thị phải có dân số trên 14.000 người và ít nhất 3 bản; xã ở vùng đồng bằng hoặc cao nguyên cần có từ 7.000 người trở lên; còn xã ở vùng núi phải có ít nhất 2.800 người, cũng với tối thiểu 3 bản liền kề. Những quy định này giúp bảo đảm mỗi xã có đủ quy mô và điều kiện hoạt động hiệu quả, phù hợp với đặc điểm từng vùng.
Bộ máy nhân sự của xã được tổ chức thống nhất, gồm 01 Chủ tịch Ủy ban Chính quyền xã, có ngạch hành chính loại 4 (tương đương Trưởng phòng cấp huyện), đồng thời là Bí thư Ban Chấp hành Đảng bộ xã; không quá 02 Phó Chủ tịch Ủy ban Chính quyền xã, có ngạch hành chính loại 5, đồng thời là Phó Bí thư hoặc Ủy viên Thường vụ Ban Chấp hành Đảng bộ xã; các Ủy viên là Trưởng các đơn vị chuyên môn, mỗi đơn vị 01 người, ngạch hành chính loại 6, đồng thời là Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ xã; cùng 03–05 cán bộ hỗ trợ công tác phụ trách các mảng hành chính và kỹ thuật. Tổng số nhân sự tại một xã không vượt quá 13 người, trong đó công chức – viên chức nhà nước (gồm Chủ tịch, Phó Chủ tịch và các Ủy viên) không quá 08 người, còn cán bộ hỗ trợ, không thuộc biên chế nhà nước, không quá 05 người.
Mô hình tổ chức này được thiết kế theo hướng tinh gọn, hiệu quả, bảo đảm đủ năng lực thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội, quốc phòng – an ninh và quản lý dân cư, đồng thời tăng cường vai trò lãnh đạo thống nhất của Đảng trong công tác quản lý nhà nước tại cơ sở. Việc thiết lập cấp xã là bước đi quan trọng trong tiến trình hoàn thiện hệ thống hành chính địa phương của Lào, giúp Nhà nước quản lý sâu sát hơn, đồng thời nâng cao khả năng phục vụ người dân. Với mô hình này, người dân, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa, có thể tiếp cận nhanh hơn với các dịch vụ hành chính, phúc lợi xã hội và chính sách phát triển.
Trong bối cảnh Lào đang đẩy mạnh cải cách thể chế, xây dựng Nhà nước hiện đại và lấy người dân làm trung tâm, xã được xem là “cầu nối” giữa chính quyền và cộng đồng, đóng vai trò then chốt trong việc đưa chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đến từng hộ gia đình, từng bản làng, góp phần củng cố nền quản trị công minh bạch, gần dân và bền vững.
Tổng hợp
