Chính phủ Lào lên kế hoạch huy động vốn nhà nước và tư nhân để đẩy nhanh xây dựng, nâng cấp và sửa chữa đường bộ, ưu tiên các tuyến quốc lộ xuống cấp nghiêm trọng và khu vực có lưu lượng vận tải lớn. Chương trình dự kiến được thí điểm trong 3–5 năm, tập trung nâng cấp các tuyến đường đáp ứng tiêu chuẩn chịu tải trọng trục xe 11 tấn.
Bộ trưởng Bộ Công chính và Vận tải Lào Leklai Sivilay đã thông tin về kế hoạch trên khi trả lời chất vấn tại Quốc hội liên quan đến việc phân cấp trách nhiệm xây dựng và bảo trì đường bộ.
Theo Bộ trưởng, kế hoạch được triển khai trên cơ sở nghị quyết Quốc hội thông qua năm 2025 về chính sách thúc đẩy xây dựng, sửa chữa đường bộ trong giai đoạn mới, cho phép kết hợp vốn đầu tư trực tiếp của Nhà nước với nguồn lực từ khu vực tư nhân.
Trọng tâm trước mắt là sửa chữa, nâng cấp các đoạn quốc lộ hư hỏng nghiêm trọng, bảo đảm khả năng chịu tải trọng trục xe 11 tấn. Những tuyến đường có lưu lượng vận chuyển hành khách và hàng hóa lớn tại các tỉnh sẽ được ưu tiên đầu tư tùy theo khả năng bố trí vốn. Chương trình dự kiến triển khai thí điểm trong thời gian từ 3–5 năm.
Một trong những dự án đáng chú ý là kế hoạch nâng cấp Quốc lộ 9 tại tỉnh Savannakhet trong thời gian 10 năm, nhằm tăng cường kết nối giao thông trên Hành lang kinh tế Đông – Tây. Dự án sẽ kết hợp nguồn vốn nhà nước và tư nhân, do chính quyền địa phương chủ trì thực hiện với sự hỗ trợ kỹ thuật của Cục Đường bộ thuộc Bộ Công chính và Vận tải Lào.
Để huy động thêm nguồn lực, Chính phủ đang chuẩn bị phương án thu phí sử dụng đường bộ. Khoản thu này dự kiến được nộp vào tài khoản riêng để phục vụ công tác sửa chữa đường, với sự tham gia của Chính phủ và các doanh nghiệp nhà nước trong việc nộp, quản lý nguồn thu.
Theo phương án đề xuất, cơ quan chức năng sẽ xác định các đoạn đường phù hợp để nâng cấp theo tiêu chuẩn chịu tải trọng trục xe 11 tấn, sau đó lựa chọn doanh nghiệp tư nhân tham gia đầu tư và ký biên bản ghi nhớ (MOU) với cơ quan có thẩm quyền.
Doanh nghiệp được lựa chọn sẽ tiến hành khảo sát và lập thiết kế trong thời hạn 6 tháng. Những phương án được đánh giá khả thi về kinh tế sẽ được xem xét ký hợp đồng thi công và thỏa thuận thu phí sử dụng đường bộ.
Các công trình phải tuân thủ tiêu chuẩn kỹ thuật và cơ cấu đơn giá do Bộ Công chính và Vận tải Lào ban hành năm 2023, áp dụng cho đường bê tông và đường nhựa cấp 3. Mức phí dự kiến áp dụng cho phương tiện vận tải hành khách và hàng hóa có trọng lượng từ 12 tấn trở lên bằng 35% mức thu phí trên tuyến cao tốc Viêng Chăn – Văng Viêng, đã bao gồm thuế. Hợp đồng có thời hạn 10 năm và có thể gia hạn một lần.
Bộ trưởng Leklai Sivilay cho biết Chính phủ sẽ ưu tiên các dự án đã được bố trí vốn hoặc ký kết hợp đồng, bao gồm công trình sử dụng Quỹ Đường bộ, vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA), vốn đầu tư nhà nước, các dự án xây dựng – kinh doanh – chuyển giao (BOT), hợp tác công – tư (PPP) và nguồn vốn kết hợp giữa Nhà nước với doanh nghiệp.
Việc nâng cấp đường bộ cũng sẽ được thực hiện theo nghị quyết của Chính phủ ban hành tháng 3/2026, phê duyệt kế hoạch xây dựng và cải tạo đường bộ giai đoạn 2026–2030. Ngoài các hình thức đầu tư trên, Chính phủ dự kiến huy động thêm ngân sách nhà nước thường xuyên, nguồn thu của chính quyền địa phương, đóng góp của doanh nghiệp và cộng đồng.
Đáng chú ý, Bộ Công chính và Vận tải Lào đã nhận được thông báo phân bổ 2.000 tỷ Kip cho Quỹ Đường bộ năm 2026, dự kiến sử dụng vào công tác sửa chữa đường trong năm 2027.
Trong tổng nguồn vốn của quỹ, 90% sẽ dành cho các hoạt động liên quan đến đường bộ. Khoản kinh phí này được chia đều thành hai phần, một nửa phục vụ công tác duy tu, bảo dưỡng nhằm duy trì chất lượng các tuyến đường hiện có; phần còn lại dành cho xây dựng đường bê tông và đường nhựa.
Chính phủ Lào đặt mục tiêu bảo đảm mỗi tỉnh có bình quân 5–10 km đường đạt tiêu chuẩn chịu tải trọng trục xe 11 tấn. Bên cạnh đó, 20% kinh phí từ Quỹ An toàn đường bộ sẽ được phân bổ lại để phục vụ công tác kiểm soát tải trọng xe tải.
Thông qua việc kết hợp nhiều nguồn vốn, Chính phủ Lào kỳ vọng tăng nguồn lực đầu tư, cải thiện chất lượng mạng lưới giao thông và đáp ứng nhu cầu vận chuyển hành khách, hàng hóa.
Tổng hợp
