Từ nguồn cá tại khu vực hồ Nam Theun 2, gia đình bà Xoy Phomnachak ở bản Oudomsouk, huyện Nakai, tỉnh Khammuon, đã phát triển nghề làm cá khô, tạo thu nhập khoảng 200–300 triệu kip mỗi năm. Sản phẩm không chỉ được tiêu thụ tại địa phương mà còn đưa đến nhiều tỉnh khác.
Với nhiều hộ dân sống trong khu vực dự án thủy điện Nam Theun 2, cá từ hồ chứa và các nguồn nước địa phương vừa là thực phẩm, vừa là nguồn thu nhập. Trước đây, cá sau khi đánh bắt chủ yếu được bán tươi. Những năm gần đây, người dân đã chuyển sang chế biến để nâng giá trị sản phẩm.
Gia đình bà Xoy Phomnachak là một trong những hộ phát triển hiệu quả nghề làm cá khô. Từ kinh nghiệm được truyền lại trong gia đình, bà từng bước đưa món ăn quen thuộc của địa phương trở thành hàng hóa, cung cấp với số lượng lớn cho thị trường trong và ngoài tỉnh.
Bà Xoy cho biết gia đình từng không có nguồn thu ổn định, đời sống gặp nhiều khó khăn. Nghề làm cá khô không bắt đầu bằng nguồn vốn lớn hay mô hình sản xuất quy mô, mà dựa trên kinh nghiệm và nguồn nguyên liệu sẵn có tại địa phương.
Sau một thời gian phát triển, hoạt động chế biến cá khô mang lại cho gia đình khoảng 200–300 triệu kip mỗi năm. Nguồn thu này giúp gia đình có nhà ở ổn định, mua phương tiện đi lại và cải thiện rõ rệt chất lượng cuộc sống.
Việc chuyển từ bán cá tươi sang chế biến cá khô đã nâng giá trị nguồn thủy sản địa phương, biến kinh nghiệm truyền thống thành sinh kế lâu dài. Nghề làm cá khô cũng góp phần giữ gìn hương vị và nét ẩm thực của cộng đồng quanh hồ Nam Theun 2.
Mô hình của gia đình bà Xoy nhận được sự hỗ trợ từ dự án thủy điện Nam Theun 2 thông qua chương trình phối hợp với cơ quan nhà nước và cộng đồng phát triển sinh kế cho người dân. Các hoạt động hỗ trợ gồm đào tạo nghề, nâng cao kỹ năng sản xuất, chế biến sản phẩm và xây dựng những mô hình tạo thu nhập phù hợp với điều kiện địa phương.
Phát triển nghề cá tại khu vực hồ chứa được gắn với quản lý nguồn lợi thủy sản dựa vào cộng đồng. Người dân thành lập các hiệp hội nghề cá, thống nhất quy định về ngư cụ, hoạt động mua bán cá, phân định khu vực bảo tồn và khu vực đánh bắt.
Cách làm này giúp người dân khai thác nguồn cá có kế hoạch, nâng giá trị sản phẩm và cùng bảo vệ nguồn lợi thủy sản trong hồ Nam Theun 2, qua đó duy trì sinh kế cho cộng đồng và các thế hệ sau.
Tổng hợp
