Thủy điện Nam Ngiep 2B, nằm tại bản Phu Ka Fe, huyện Khun, tỉnh Xiêng Khoảng, đã chịu ảnh hưởng trực tiếp của mưa lớn do bão Bualoi cuối tháng 9 vừa qua. Mặc dù ghi nhận hiện tượng nước tràn qua vai đập, song theo đánh giá của cơ quan kỹ thuật, công trình vẫn bảo đảm an toàn và không gây tác động tiêu cực tới vùng hạ du.
Đêm 29/9/2025, khi bão Bualoi đổ bộ vào khu vực miền Bắc Lào, lượng mưa lớn khiến nước đổ về hồ nhanh và nhiều, đạt 1.359 m³/giây, tương đương 93% năng lực xả lũ tối đa của công trình. Ngay khi phát hiện nguy cơ, đội ngũ vận hành đã kích hoạt biện pháp an toàn khẩn cấp, thông báo cho cư dân vùng hạ du và mở cửa xả nước để kiểm soát mực nước hồ. Tuy nhiên, mưa lớn kéo dài cùng gió mạnh làm một số cột điện bị đổ, gây gián đoạn hệ thống điện lưới, buộc đơn vị quản lý phải sử dụng máy phát điện dự phòng để vận hành cửa xả.
Lưu lượng nước tăng nhanh khiến nước tràn qua hai vai đập, gây xói lở nhẹ bờ phải nhưng không gây thiệt hại đáng kể. Sau khi thời tiết ổn định, công trình nhanh chóng trở lại vận hành bình thường. Cơ quan kỹ thuật khẳng định hiện tượng tràn này là bình thường trong điều kiện mưa cực lớn, không phải do xả lũ bất thường.
Theo số liệu của cơ quan chuyên môn, hồ Nam Ngiep 2B có dung tích chứa chỉ khoảng 123.000 m³, trong khi lượng nước mưa chảy qua khu vực trong một ngày lên tới hơn 117 triệu m³ – gấp gần 1.000 lần sức chứa của hồ. Do đó, công trình gần như không ảnh hưởng đến mực nước lũ tự nhiên và không làm gia tăng nguy cơ ngập tại vùng hạ du.
Năm 2025, Lào cùng nhiều quốc gia trong khu vực ASEAN chịu ảnh hưởng nặng nề bởi chuỗi bão nhiệt đới xuất hiện liên tiếp từ tháng 7 đến tháng 10, gồm Wipha, Kajiki, Ragasa, Bualoi và Matmo. Các cơn bão này gây mưa lớn kéo dài, ảnh hưởng đến nhiều lĩnh vực kinh tế – xã hội, trong đó có hoạt động quản lý và vận hành các công trình thủy điện. Theo các chuyên gia, hệ thống thủy điện của Lào được chia thành hai dạng chính: hồ chứa dung tích lớn và đập tràn tự do.
Những hồ chứa lớn như Nam Ngum 1 có thể tích trữ tới 7.030 triệu m³ nước, giúp điều tiết dòng chảy, cắt giảm đỉnh lũ, hạn chế ngập vùng hạ lưu. Trong khi đó, các đập tràn tự do như Nam Ngiep 2B có dung tích nhỏ, nước vào bao nhiêu sẽ xả ra bấy nhiêu, nên không có tác dụng điều tiết lũ nhưng cũng không gây thêm ngập lụt khi mưa lớn.
Hiện chủ đầu tư cùng các cơ quan hữu quan đang tiến hành đánh giá thiệt hại, lập kế hoạch khôi phục công trình, đồng thời rà soát quy trình quản lý an toàn đập để tăng cường năng lực ứng phó trong mùa mưa tới. Các đơn vị chức năng cho biết sẽ rút kinh nghiệm từ sự cố lần này nhằm nâng cao hiệu quả cảnh báo, giám sát và vận hành hồ chứa trong điều kiện thời tiết cực đoan, bảo đảm an toàn cho người dân và cơ sở hạ tầng vùng hạ du.
Tổng hợp
