Tỉnh Attapeu dự kiến hoàn tất trong tháng 9 đợt bồi thường cuối cùng cho 968 hộ bị ảnh hưởng nặng bởi vụ vỡ đập Xe-Pian Xe-Namnoy năm 2018. Tổng số tiền chi trả là 102,6 tỷ Kip, tương đương 4,6 triệu USD.
Ngày 14/9, chính quyền tỉnh Attapeu đã gặp người dân để thông báo về đợt bồi thường thứ sáu, cũng là đợt cuối cùng liên quan vụ vỡ đập xảy ra ngày 23/7/2018. Chủ tịch tỉnh Attapeu cũng gặp người dân bản Samong Mai Pindong để trao đổi về việc chi trả. Đợt này có 968 hộ tại 6 bản và 1 khu dân cư bị ảnh hưởng nặng được nhận bồi thường, dự kiến hoàn tất trước cuối tháng 9.
Các khoản bồi thường được xác định theo 6 nhóm thiệt hại, gồm tính mạng, nhà ở, sinh kế, cơ sở hạ tầng, đất đai và tài sản cá nhân. Năm nhóm đầu đã được giải quyết trước đó, riêng tài sản cá nhân mất nhiều thời gian hơn để kiểm kê và xác định giá trị. Đợt cuối tập trung bồi thường các tài sản có giá trị như đồ trang sức, phương tiện và vật nuôi. Chính quyền tỉnh Attapeu và Công ty Điện lực Xe-Pian Xe-Namnoy (PNPC), đơn vị vận hành dự án, đã thống nhất mức bồi thường.
Vụ vỡ đập xảy ra khoảng 20 giờ ngày 23/7/2018, sau nhiều ngày mưa lớn. Đập phụ D thuộc dự án thủy điện Xe-Pian Xe-Namnoy bị vỡ, khiến nước tràn xuống thung lũng Xe Pian và Xe Namnoy rồi đổ về huyện Sanamxay. Năm bản bị phá hủy hoặc hư hại nghiêm trọng. Số liệu chính thức cho biết 49 người thiệt mạng, 22 người mất tích và hơn 6.000 người phải rời nơi ở. Tổng thiệt hại được tỉnh Attapeu ước tính hơn 1.300 tỷ Kip, tương đương khoảng 150 triệu USD theo tỷ giá năm 2018.
Sau sự cố, dự án xây dựng 700 căn nhà mới cho các gia đình bị ảnh hưởng được triển khai từ tháng 6/2020 với kinh phí 24,5 triệu USD. Việc xây dựng bị chậm do đại dịch Covid-19 và hoàn thành vào năm 2022.
Xe-Pian Xe-Namnoy là dự án thủy điện công suất 410 MW trên cao nguyên Bolaven, Nam Lào. Hệ thống đập và hồ chứa nằm tại tỉnh Champasak, còn nhà máy điện và các hạng mục phía hạ lưu thuộc tỉnh Attapeu.
Dự án được đầu tư theo hình thức xây dựng – vận hành – chuyển giao trong 27 năm, với chi phí xây dựng khoảng 1,02 tỷ USD. Việc thu xếp vốn hoàn tất vào tháng 2/2014 và công trình được khởi công trong cùng năm.
Sau sự cố năm 2018, các hạng mục bị hư hỏng được sửa chữa hoặc thay thế. Nhà máy bắt đầu vận hành thương mại từ ngày 6/12/2019.
PNPC do các công ty của Lào, Thái Lan và Hàn Quốc cùng góp vốn. Dự án sản xuất khoảng 1.879 GWh điện mỗi năm, trong đó khoảng 90% xuất khẩu sang Thái Lan, 10% còn lại cung cấp cho Lào.
Tổng hợp
