Hội nghị rà soát lần thứ ba Công ước Cấm bom, đạn chùm do Lào đăng cai đã kết thúc thành công tốt đẹp ngày 18/9 tại Thủ đô Viêng Chăn, với việc nhất trí thông qua ba văn kiện quan trọng, trong đó có Kế hoạch Hành động Viêng Chăn 2027–2031 gồm 43 nội dung hành động cho 5 năm tới.
Hội nghị rà soát lần thứ ba Công ước Cấm bom, đạn chùm (3RC-CCM) diễn ra từ ngày 14–18/9/2026 tại Thủ đô Viêng Chăn, với chủ đề “Thúc đẩy tiến trình thực hiện Công ước hướng tới một thế giới không còn mối đe dọa từ bom, đạn chùm”.
Hội nghị có đại biểu từ 91 quốc gia tham dự, gồm 74 quốc gia thành viên và 17 quốc gia quan sát viên, cùng đại diện 27 tổ chức quốc tế.
Phát biểu công bố kết quả hội nghị ngày 18/9, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Lào Thongsavanh Phomvihane, Chủ tịch Ủy ban quốc gia về giải quyết vật liệu nổ chưa nổ tại Lào, cho biết hội nghị đã hoàn thành các mục tiêu đề ra và nhất trí thông qua ba văn kiện gồm: Văn kiện rà soát việc thực hiện Kế hoạch Hành động Lausanne 2022–2026; Tuyên bố Chính trị Viêng Chăn; Kế hoạch Hành động Viêng Chăn (VCAP) 2027–2031.
Trong 5 ngày làm việc, các quốc gia thành viên, quốc gia ký kết, quốc gia quan sát viên, các tổ chức quốc tế và khu vực, tổ chức xã hội, người sống sót và đại diện cộng đồng bị ảnh hưởng đã tập trung thảo luận về kết quả thực hiện Công ước, những khó khăn còn tồn tại và giải pháp trong thời gian tới.
Hội nghị rà soát nhiều nội dung quan trọng, gồm mở rộng số quốc gia thành viên; tiêu hủy kho dự trữ bom, đạn chùm; rà phá tại các khu vực bị ô nhiễm; tuyên truyền, giáo dục phòng tránh nguy cơ từ vật liệu nổ chưa nổ; hỗ trợ nạn nhân và người sống sót; các biện pháp thực hiện Công ước; xây dựng báo cáo quốc gia; hợp tác và hỗ trợ quốc tế.
Một trong những kết quả nổi bật là việc thông qua Kế hoạch Hành động Viêng Chăn 2027–2031, xác định phương hướng thực hiện Công ước trong 5 năm tới và thúc đẩy mở rộng số quốc gia thành viên.
Kế hoạch đề ra 43 nội dung hành động, bao quát các lĩnh vực trọng tâm của Công ước. Trong đó, các nước được khuyến khích tăng cường huy động nguồn lực trong nước, kết hợp với nguồn hỗ trợ ổn định và lâu dài từ bên ngoài.
Kế hoạch cũng chú trọng sự tham gia của cộng đồng bị ảnh hưởng, nạn nhân và người sống sót; quan tâm đến các yếu tố môi trường và biến đổi khí hậu; tăng cường phối hợp giữa các quốc gia, khu vực và các đối tác liên quan. Mục tiêu là tạo ra những kết quả cụ thể, có thể đánh giá và duy trì lâu dài.
Theo Phó Thủ tướng Thongsavanh Phomvihane, các văn kiện được thông qua tại Viêng Chăn tiếp tục khẳng định ý nghĩa của Công ước, đồng thời đề ra phương hướng cho nỗ lực chung của các quốc gia thành viên trong những năm tới.
Đối với Lào, hậu quả của bom, đạn chùm và vật liệu nổ chưa nổ vẫn kéo dài nhiều thập kỷ sau chiến tranh, ảnh hưởng đến đời sống người dân, phát triển kinh tế – xã hội và môi trường. Nhiều cộng đồng vẫn phải sống trong các khu vực tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, ảnh hưởng đến sinh kế và điều kiện sống.
Vì vậy, rà phá vật liệu nổ chưa nổ, tuyên truyền phòng tránh tai nạn và hỗ trợ nạn nhân tiếp tục được Lào xác định là những nhiệm vụ ưu tiên quốc gia, đồng thời là nội dung quan trọng trong thực hiện Công ước.
Các đại biểu nhấn mạnh những quốc gia chịu ảnh hưởng không thể tự giải quyết các thách thức này nếu thiếu sự hợp tác và hỗ trợ của cộng đồng quốc tế. Nguồn tài chính ổn định, hỗ trợ kỹ thuật và sự tham gia của các bên liên quan có ý nghĩa quan trọng đối với việc thực hiện các mục tiêu của Công ước.
Lào kêu gọi các quốc gia, tổ chức quốc tế, nhà tài trợ và đối tác nhân đạo tăng cường hỗ trợ những nước và cộng đồng chịu ảnh hưởng nặng nề, đồng thời vận động các quốc gia chưa tham gia sớm trở thành thành viên Công ước.
Hội nghị cũng đề cao vai trò của người sống sót và cộng đồng bị ảnh hưởng, cho rằng kinh nghiệm và kiến nghị của họ cần được coi trọng trong quá trình xây dựng và triển khai các chương trình hỗ trợ, nhằm đáp ứng nhu cầu thực tế và bảo đảm cuộc sống an toàn cho người dân.
Trong thời gian diễn ra hội nghị, các quốc gia thành viên, quốc gia quan sát viên, tổ chức quốc tế và các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực này đã phối hợp tổ chức 18 hoạt động bên lề. Lào tham gia và đóng góp vào 9 hoạt động.
Một điểm đáng chú ý tại hội nghị là Timor-Leste đã ký Tuyên bố về việc gia nhập Công ước Cấm bom, đạn chùm. Trên cương vị Chủ tịch hội nghị, Lào đã tích cực vận động mở rộng số quốc gia tham gia Công ước, góp phần thúc đẩy hòa bình và các nguyên tắc nhân đạo quốc tế.
Phó Thủ tướng Thongsavanh Phomvihane nhấn mạnh thông điệp từ Viêng Chăn gửi tới cộng đồng quốc tế là không thể chấp nhận việc sử dụng bom, đạn chùm; những đau thương do loại vũ khí này gây ra phải chấm dứt.
Theo ông, các nỗ lực chung cần được duy trì cho đến khi các khu vực bị ô nhiễm được rà phá, các kho dự trữ bom, đạn chùm được tiêu hủy và mọi nạn nhân, người sống sót nhận được sự hỗ trợ cần thiết.
Phó Thủ tướng Lào cho rằng thành công của hội nghị không chỉ được đánh giá bằng việc thông qua các văn kiện, mà quan trọng hơn là kết quả thực hiện trong thời gian tới.
Chính phủ Lào khẳng định sẽ cùng các đối tác thúc đẩy công tác rà phá vật liệu nổ chưa nổ, hỗ trợ nạn nhân, tuyên truyền phòng tránh nguy cơ và tăng cường hợp tác quốc tế, góp phần thực hiện các mục tiêu của Công ước Cấm bom, đạn chùm.
Tổng hợp
