Sai Oua Kheuang – món lạp xưởng thảo mộc truyền thống của Luang Prabang – vừa được xếp hạng 18 trong danh sách 100 loại xúc xích nấu chín ngon nhất thế giới năm 2025, theo một bảng xếp hạng quốc tế uy tín.
Món ăn này thường được nướng trên bếp than, khi mỡ từ thịt nhỏ xuống sẽ làm lửa bùng lên vừa phải, giúp lớp vỏ vàng giòn mà vẫn giữ nguyên hương vị đậm đà bên trong. Nhờ sự kết hợp hài hòa giữa các loại thảo mộc và cách chế biến truyền thống, Sai Oua Kheuang đã ghi tên mình vào Top 20 thế giới.
Gìn giữ hương vị truyền thống
Chị Sing, 37 tuổi, sinh ra tại Luang Prabang, đã gắn bó với nghề làm Sai Oua gần 10 năm nay. Cơ sở nhỏ của chị được nhiều người địa phương và du khách nước ngoài yêu thích nhờ giữ đúng công thức gia truyền.
“Điều làm nên sự khác biệt của Sai Oua là câu chuyện phía sau nó,” chị chia sẻ. “Món này có từ thời tổ tiên, là cách để bảo quản thực phẩm. Bà tôi cũng làm món này từ khi còn rất trẻ.”
Theo chị Sing, Lào có bốn loại lạp xưởng chính: Sai Oua Kheuang, Sai Oua ngọt, Sai Oua chua và Sai Oua Luang Prabang. Trong đó, Sai Oua Kheuang được ưa chuộng nhất nhờ hương vị phức hợp, dễ ăn và tiện lợi.
Nguyên liệu chính gồm thịt vai heo, sả, ớt, hành tím, hành lá và rau mùi. Tất cả được xắt nhỏ, trộn đều và nhồi vào ruột heo đã làm sạch. Sau đó đem đi hấp hoặc luộc, rồi đem nướng hoặc chiên tùy cách thưởng thức.
Điểm đặc biệt của Sai Oua Luang Prabang là không được buộc thành khúc nhỏ mà để nguyên đoạn dài, xoắn lại theo hình tròn tự nhiên của ruột heo. Khi bán, người bán sẽ cắt theo chiều dài khách yêu cầu.
Chị Sing nhấn mạnh, để giữ đúng vị truyền thống, Sai Oua Kheuang chỉ nêm với ba gia vị: nước mắm, muối và bột ngọt. Mọi thứ khác sẽ làm mất đi hương vị gốc. Trong khi đó, Sai Oua Luang Prabang đơn giản hơn, chỉ dùng thịt heo và hành tím, phù hợp với trẻ nhỏ vì không cay.
Không chỉ là món ăn, mà là văn hóa
Sai Oua ngon khi ăn riêng, nhưng người Lào tin rằng món này sẽ tuyệt vời hơn khi ăn kèm với xôi nếp nóng và rau sống. Một số món chấm phổ biến đi kèm là jaew mak len (chẩm chéo cà chua), hoặc ăn cùng tam mak houng (gỏi đu đủ) để cân bằng hương vị.
Hơn cả một món ăn, Sai Oua là một phần trong đời sống văn hóa của người Lào. Nó thường xuất hiện trong bữa cơm gia đình, tiệc cưới, lễ Baci (Sou Khouan), và cả trong nghi thức dâng đồ ăn sáng cho các nhà sư.
Dù được ưa chuộng cả trong và ngoài nước, chị Sing vẫn chưa thể xuất khẩu vì thời hạn bảo quản ngắn – chỉ 3 đến 5 ngày. “Nếu có cách giúp Sai Oua giữ được lâu mà không mất vị, tôi tin Sai Oua sẽ chinh phục được thị trường quốc tế,” chị nói.
Trong bối cảnh ẩm thực Lào ngày càng được thế giới chú ý, những món ăn như Sai Oua Kheuang không chỉ làm phong phú bản đồ ẩm thực toàn cầu, mà còn góp phần quảng bá văn hóa đặc sắc của đất nước “triệu voi”.
Tổng hợp
