Đại tá Trần Văn Nam(1) (kể)
Mai Phương (ghi)
Ảnh: Đại tá Trần Văn Nam – cựu phi công Trung đoàn 919 trong buổi họp mặt kỷ niệm 65 năm Quân tình nguyện Việt Nam tại Lào được tổ chức tại Bộ Tư lệnh Thủ đô (30/10/1949-30/10/2014)
Những chuyến bay vượt thời gian
Tháng 8/1960, một bộ phận Quân đội Hoàng gia Lào ngả theo cách mạng làm đảo chính ở Thủ đô Viêng Chăn. Tận dụng thời cơ và được sự chi viện của Quân tình nguyện Việt Nam, bộ đội Pathét Lào đã chiến đấu bảo toàn lực lượng rồi nhanh chóng rút khỏi Thủ đô Viêng Chăn, tiếp tục đánh chiếm và giải phóng một số địa phương như tỉnh Hủa Phăn, Xiêng Khoảng… Để tiếp tế chi viện cho Quân tình nguyện Việt Nam và bộ đội Pathét Lào phát triển chiến trường, sau khi sân bay Sầm Nưa được giải phóng, Cục Không quân Việt Nam đã cử một tổ chuyên gia sang trực tiếp khảo sát, triển khai máy móc thông tin liên lạc, sửa chữa nhanh sân bay, đường bay và dọn các chướng ngại vật để chuẩn bị tiếp thu máy bay hạ cánh. Bộ Quốc phòng đã quyết định sử dụng số máy bay hiện có của Trung đoàn Không quân vận tải 919 tiến hành liên tục nhiều chuyến bay vận chuyển cán bộ, bộ đội cùng vũ khí lương thực từ các sân bay Gia Lâm, Nà Sản, Điện Biên, Vinh, Đồng Hới của Việt Nam sang Lào.
Lực lượng phi công chủ yếu sử dụng số phi công vừa được đi đào tạo ở Trung Quốc, Liên Xô và Tiệp Khắc từ những năm 1956 – 1959 trở về nước, có tinh thần quyết tâm cao, dũng cảm, sẵn sàng hy sinh tính mạng của mình vì sự nghiệp quốc tế cao cả. Có ngày tổ bay phải bay liên tục hai đến ba chuyến, khi bay sang sân bay bạn không có người bốc dỡ hàng hóa, anh em lại phải trần lưng khiêng vác hàng hóa xuốngcàng nhanh càng tốt để rồi ngay sau đó kịp tiếp nhận thương binh chở về Hà Nội điều trị, nhằm giảm bớt đau đớn cho đồng đội. Nhiều chuyến bay tổ bay phải tranh thủ ăn cơm nắm hoặc lương khô để kịp cất cánh cho những chuyến tiếp theo…
Kỷ niệm chuyến bay đặc biệt…
Trưa ngày 11/12/1962, tổ bay Li-2 gồm Trịnh Hồng Thuận, Nguyễn Đức Hiền, Nguyễn Cảnh Thiên, Trần Văn Nam và Phạm Khang làm nhiệm vụ vận chuyển hàng từ sân bay Nà Sản sang chiến trường Mường Xài. Khi máy bay vừa hạ cánh xuống sân bay Mường Xài thì tổ bay nhận được lệnh từ Sở chỉ huy Hà Nội: Khẩn trương kiểm tra thật kỹ máy bay theo cấp độ tiêu chuẩn chuyên cơ, nhanh chóng bay về sân bay Sầm Nưa đón “khách quý” của Nhà nước Lào cần về Hà Nội gấp.
Nhận được lệnh, tổ bay nhanh chóng hội ý xác định: Đây là một nhiệm vụ đặc biệt và cũng là một vinh dự, một trách nhiệm lớn lao do đó mọi người cùng nhanh chóng làm tốt công tác kiểm tra máy bay, động cơ, số lượng, chất lượng xăng dầu và không quên vệ sinh quét dọn sạch sẽ khoang hàng hóa cũng là khoang chở khách. Sau khi mọi việc hoàn tất, tổ bay nhanh chóng báo cáo về Sở chỉ huy xin cất cánh về sân bay Sầm Nưa. Đến sân bay, tổ bay hạ cánh lăn vào sân đỗ rồi tắt máy kiểm tra lại một lần nữa và sẵn sàng đón khách quý. Cả tổ rất hồi hộp, anh em bồn chồn không biết “khách Víp” là ai? Thật bất ngờ, Chủ tịch Xuphanuvông cùng phu nhân và một số cán bộ của Chính phủ Lào đã xuất hiện. Thay mặt tổ bay, đồng chí Trịnh Hồng Thuận – Cơ trưởng báo cáo Chủ tịch: Máy bay đã kiểm tra kỹ, sẵn sàng cất cánh, xin chỉ thị của Chủ tịch. Chủ tịch cười, bắt tay mọi người nhưng không lên máy bay ngay mà đứng nói chuyện thân mật với tổ bay, hỏi thăm mọi người vừa bay về có mệt không? Nghe cơ trưởng báo cáo và được chứng kiến nhiều chuyến bay của Không quân Việt Nam cùng với Quân tình nguyện Việt Nam và bộ đội Pathét Lào phối hợp chiến đấu giành nhiều thắng lợi, Chủ tịch đã khen ngợi phi công Việt Nam trẻ tuổi nhưng rất mưu trí dũng cảm, khắc phục khó khăn hoàn thành nhiều nhiệm vụ giúp đỡ Cách mạng Lào. Khi Cơ trưởng Trịnh Hồng Thuận báo cáo với Chủ tịch: “Chúng cháu vừa bay chở hàng về, máy bay chưa kịp chuẩn bịghế mềm nhưng đã chuẩn bị tốt mọi thứ có thế, mong Chủ tịch và đoàn thông cảm”. Chủ tịch Xuphanuvông nói: “Bác và đoàn cần về Hà Nội làm việc gấp, được các cháu đón về bằng máy bay thế là tốt lắm rồi…. Rồi Chủ tịch cùng phu nhân chụp ảnh kỷ niệm cùng tổ bay, sau đó mọi người lên máy bay bay về Hà Nội.
Giờ đây khi đã ở gần tuổi 90 nhưng hàng năm cứ đến ngày 30/10, ngày truyền thống của Quân tình nguyện Việt Nam tại Lào là Đại tá Trần Văn Nam lại cùng đồng đội gặp mặt, ôn lại những kỷ niệm về những chuyến bay phục vụ chiến trường Lào trong đó có chuyến bay đặc biệt, chuyến bay chở Chủ tịch Xuphanuvông cùng phu nhân và đoàn cán bộ Chính phủ Lào sang Việt Nam. Đó cũng là những chuyến bay mang đậm tình đoàn kết hữu nghị đặc biệt của quân đội và nhân dân hai nước Việt – Lào góp phần để mối quan hệ đó mãi mãi xanh tươi, đời đời bền vững.
