Trong những năm tháng liên minh chiến đấu Việt – Lào (1981 – 1985), giữa vùng rừng khọc khô khốc của tỉnh Savannakhet, đã có một trận chiến không tên nhưng đầy rẫy hiểm nguy. Ở đó, những người lính tình nguyện Việt Nam đã lấy thân mình làm lá chắn, bảo vệ an toàn cho nhà lãnh đạo tương lai của đất nước Triệu Voi.
Để ổn định địa bàn, Ban Bí thư Trung ương Đảng Nhân dân Cách mạng Lào đã cử Đại tá Bounnhang Vorachith về Savannakhet giữ chức Bí thư kiêm Tỉnh trưởng. Sau khi tổ chức thành công Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ IV, đồng chí Bounnhang Vorachith trực tiếp dẫn đầu đoàn công tác về các huyện Lahana, Champhone và Songkhone để tuyên truyền kết quả Đại hội và kiện toàn nhân sự.
Hành quân cùng đoàn, ngoài các đơn vị quân đội Lào còn có một tiểu đội trinh sát thuộc Đại đội 20 và tổ chiếu phim Phòng Chính trị Sư đoàn 968 (Việt Nam). Sáng ngày 13/4/1984, sau ba ngày làm việc tại các địa phương, đoàn tiến về Huoay Meun – quê hương của đồng chí Bounnhang Vorachith. Đây là một bản lớn cách Quốc lộ 13 khoảng 50km, địa hình hiểm trở với rừng khọc và đồi đá bao quanh. Tại đây, bọn phản động trỗi dậy mạnh mẽ, rải truyền đơn thách thức và mưu đồ thành lập chính quyền phản động nhằm phá hoại khối đoàn kết liên minh chiến đấu Việt – Lào.
Giữa cái nắng tháng Tư xanh ngắt của bầu trời Nam Lào, đoàn xe phải vượt qua con đường độc đạo dài 3km từ Phù Thóc đến bản Donchan để vào Huoay Meun. Địch đã bí mật chia quân thành ba cụm, hình thành thế trận phục kích dài gần nửa cây số trên địa hình đồi đá rậm rạp.
Ngay khi đoàn xe vừa qua cánh đồng, tiến vào con đường độc đạo cách bản Donchan khoảng 2km, tiếng mìn định hướng vang lên chát chúa, mở màn cho đợt hỏa lực xối xả từ AK, AR-15 và M79. Trong khói đạn mù mịt, chiếc xe chở đồng chí Bounnhang Vorachith và xe điện ảnh rơi vào tâm điểm của cuộc phục kích ác liệt…
Trong giây phút sinh tử, trước sự tấn công dồn dập của kẻ thù, các chiến sĩ tiểu đội trinh sát Đại đội 20 đã không một chút do dự, lập tức nhảy khỏi xe, triển khai đội hình bắn trả mãnh liệt để thu hút hỏa lực về phía mình, tạo khoảng trống an toàn cho đồng chí Bounnhang Vorachith. Tại tâm điểm khói lửa, các chiến sĩ quân đội Lào và tổ chiếu phim Sư đoàn 968 đã kề vai sát cánh, lợi dụng từng hốc đá, gốc cây để bám trụ trận địa. Dù quân số ít hơn và rơi vào thế bị động.
Đúng lúc cuộc chiến đang ở thế giằng co ác liệt nhất. Đại đội 7 do Đại đội trưởng Nguyễn Quốc Lập chỉ huy đã kịp thời có mặt. Ngay khi nghe tiếng súng nổ từ hướng đường độc đạo, đơn vị đã hành quân thần tốc, đánh tạt sườn quân địch. Sự xuất hiện của quân tiếp viện với lối đánh dũng mãnh đã làm tan rã ý chí của bọn phản động. Tiếng súng AK điểm nhịp đanh gọn đối trọng với tiếng nổ chát chúa của mìn định hướng, tạo nên một bản anh hùng ca giữa đại ngàn. Trong lằn ranh sinh tử, các chiến sĩ Việt Nam đã lấy thân mình làm lá chắn sống, kiên cường trụ vững giữa làn đạn xối xả của kẻ thù. Cuộc phản công chớp nhoáng nhưng quyết liệt ấy không chỉ bẻ gãy gọng kìm phục kích của bọn phản động, mà quan trọng hơn, đã bảo vệ tuyệt đối an toàn cho đồng chí Bounnhang Vorachith cùng đoàn công tác.
Trận đánh kết thúc, máu của các chiến sĩ Việt Nam và Lào đã hòa lẫn, thấm xuống lòng đất Thapangthong. Sự hy sinh ấy không chỉ bảo vệ an toàn cho người lãnh đạo ưu tú của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào mà còn viết tiếp bài ca bất diệt về tình đoàn kết đặc biệt giữa hai dân tộc. Đồng chí Bounnhang Vorachith sau này, trên cương vị Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Lào, vẫn luôn nhắc về những người anh em Việt Nam đã cùng ông vượt qua lằn ranh sinh tử năm nào.
Trận chiến không định trước tại Huoay Meun không chỉ là một chiến công quân sự, mà còn mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc, minh chứng cho tình đoàn kết đặc biệt. Sự hy sinh quên mình của các chiến sĩ Sư đoàn 968 ngay trên quê hương của người bạn Lào là lời khẳng định đanh thép cho liên minh chiến đấu Việt – Lào “mãi mãi xanh tươi, đời đời bền vững”.
Khi tiếng súng vừa dứt, khói đạn còn chưa kịp tan trên những rặng rừng khọc, những người dân bản vốn đang nín thở trong nỗi lo âu tột độ – đã ùa ra từ những nếp nhà sàn, vây lấy các chiến sĩ. Bà con không khỏi bàng hoàng khi biết đoàn xe vừa bị phục kích chính là đoàn công tác của đồng chí Bounnhang Vorachith – người con ưu tú của quê hương. Trong ánh mắt những cụ già, sự lo âu nhanh chóng nhường chỗ cho niềm xúc động nghẹn ngào khi thấy các chiến sĩ Việt Nam dù áo quần rách sờn, ám khói súng nhưng vẫn giữ chặt tay súng bảo vệ an toàn cho cán bộ. Tình quân dân thắm thiết những bát nước mát, những nắm xôi vừa đồ xong được người dân vội vã mang ra. Họ nắm chặt tay những chiến sĩ trẻ của Sư đoàn 968, vừa hỏi han bằng tiếng Lào, vừa lấy khăn lau đi những vệt bùn đất trên mặt bộ đội. Với dân bản, bộ đội Việt Nam không chỉ là những người lính phe liên minh, mà thực sự là những người anh em ruột thịt đã sẵn sàng hy sinh máu xương trên chính mảnh đất của tổ tiên họ để giữ lấy sự bình yên cho bản làng. Những giọt nước mắt cảm kích của dân bản và nụ cười hiền hậu của bộ đội Cụ Hồ đã hòa quyện, viết tiếp chương sử đẹp nhất về một tình hữu nghị “hạt muối cắn đôi, bát cơm sẻ nửa” cần tay súng bên nhau’ tại mảnh đất Huoay Meun anh hùng./.
Tác giả: Quốc Lập
Đ/C: Nguyễn Quốc Lập – “nguyên cán bộ tiểu đoàn 5, e19, f968”.
Tổ dân phố Đạo Tú, phường Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh
Điện thoại số: 0936221634
