Trong những năm 1982 – 1985 tại Nam Lào, cái tên Nguyễn Quốc Lập – Đại đội trưởng Đại đội 7 (Tiểu đoàn 5, Trung đoàn 19, Sư đoàn 968) đã trở thành nỗi khiếp sợ của kẻ thù. Thậm chí kẻ địch đã treo giải 20 triệu Baht (tương đương khoảng 600.000 USD thời bấy giờ) cho ai bắt sống hoặc lấy được đầu của ông.
Nhiệm vụ tại “vùng đất lửa” Khi đơn vị đang đóng quân tại Saravane, Đại đội trưởng Nguyễn Quốc Lập nhận lệnh chuyển quân về chốt giữ bản Xenouan (mường Songkhone, tỉnh Savannakhet). Đây là địa bàn chiến lược đặc biệt quan trọng, có Quốc lộ 13 huyết mạch chạy qua và là điểm tiếp giáp giữa hai tỉnh Saravane – Savannakhet. Tại đây, các nhóm phản động từ biên giới Thái Lan thường xuyên vượt sông Mekong xâm nhập, gây rối và chống phá cách mạng Lào. Trước đó, đơn vị bạn (Tiểu đoàn 6) chốt giữ vùng này nhưng đánh địch không hiệu quả, thậm chí có những trận bị địch phản công, truy đuổi về tận doanh trại. Cuộc chạm trán nảy lửa; Vừa tới Xenouan, chưa kịp ổn định nơi ăn chốn ở, đơn vị nhận được tin báo từ quần chúng: có khoảng 200 tên địch đang tụ họp tại Phù Săng He và Huay Meun, cách đó 50km. Lập tức, Đại đội 7 xuất quân, hành quân chiến đấu thần tốc.
Dưới sự dẫn đường của du kích Lào, quân ta băng qua những lối mòn lau lách um tùm, đá lởm chởm. Khoảng 9 giờ sáng, khi đang ở lưng chừng dốc, mùi xà phòng thơm từ phía địch bốc lên giúp quân ta phát hiện mục tiêu. Tuy nhiên, địch cũng kịp thời phát hiện và nổ súng. Ở thế bất lợi “ta dưới, địch trên”, đơn vị phải đối mặt với hỏa lực quyết liệt từ những giao thông hào bằng đá kiên cố của chúng. Bẻ gãy hỏa lực địch, do yếu tố bất ngờ, lúc đầu quân ta chỉ có thể dùng AK và B41 để đánh trả vì các chiến sĩ vác súng cối 60 và đạn bị lạc đội hình trong lúc hành quân. Sau 45 phút giằng co căng thẳng, Đại đội trưởng Nguyễn Quốc Lập quyết định sử dụng DKZ82 để công phá, giúp đơn vị làm chủ trận đánh.
Trận chiến chưa dừng lại ở đó. Khi đơn vị vừa rút quân được 30 phút thì bị địch bao vây, chặn đánh. Cuộc chiến diễn ra theo thế “giằng co” liên tục: ta nổ súng thì địch rút, ta rút thì địch đuổi theo. Suốt một ngày, hai bên giao tranh 4 lần không phân thắng bại. Ở đợt đụng độ cuối cùng, địch đặt cối 82 ngay trên Quốc lộ 13 bắn xối xả vào đội hình ta làm nhiều chiến sĩ bị thương. Trong tình thế hiểm nghèo, quả đạn DKZ cuối cùng đã được lệnh khai hỏa…
Trước hỏa lực cối 82mm tàn khốc của địch đang dội xuống đội hình, Đại đội trưởng Nguyễn Quốc Lập quan sát nhanh và phát hiện vị trí đặt súng của chúng ngay sát mép Quốc lộ 13. Ông ra lệnh cho xạ thủ DKZ bằng mọi giá phải dập tắt hỏa lực này. Quả đạn cuối cùng rời nòng, xé toạc không khí và lao thẳng vào trận địa cối của địch. Một tiếng nổ vang trời, khói lửa bao trùm, hỏa lực của đối phương hoàn toàn câm bặm. Lợi dụng lúc quân địch đang hoang mang, Nguyễn Quốc Lập hạ lệnh cho đơn vị đồng loạt xung phong, bẻ gãy vòng vây và rút lui về hướng căn cứ an toàn, mang theo các đồng chí thương binh. Trận đánh kết thúc trong sự ngỡ ngàng của kẻ địch, bởi chúng không ngờ một đại đội thiếu đơn độc lại có sức phản kháng mãnh liệt đến thế trước quân số đông gấp nhiều lần.
Sau trận đánh chấn động tại Huay Meun và Xenouan, danh tiếng của “Đại đội trưởng Lập” lan truyền khắp vùng. Phía bên kia biên giới, các thế lực phản động và tàn quân Vàng Pao tức tối vì mất đi bàn đạp chiến lược. Chúng điên cuồng treo giải 20 triệu Baht cho bất cứ ai lấy được thủ cấp của người chỉ huy trẻ tuổi này. Thế nhưng, sự đe dọa đó không làm ông nao núng. Những năm tháng sau đó, Nguyễn Quốc Lập cùng đơn vị tiếp tục bám trụ, giúp nhân dân Lào xây dựng chính quyền, đẩy lùi nhiều đợt xâm nhập của địch, giữ vững bình yên cho tuyến đường 13 lịch sử.
Cuộc chiến khép lại, người lính năm xưa trở về quê hương Quan Họ – Bắc Ninh với những vết sẹo của thời hoa lửa. Câu chuyện về “người lính trị giá 20 triệu Baht” không chỉ là minh chứng cho sự khiếp sợ của kẻ thù trước lòng quả cảm của quân tình nguyện Việt Nam, mà còn là biểu tượng của tình đoàn kết chiến đấu sắt son giữa hai dân tộc Việt – Lào.
Sức mạnh từ lòng dân: Bức tường thép che chở “Người lính 20 triệu Baht”
Giữa vòng vây của kẻ thù và sự treo giải điên cuồng, điều khiến Nguyễn Quốc Lập và đơn vị có thể đứng vững tại vùng đất Xenouan không chỉ là súng đạn, mà chính là tình yêu thương vô bờ của nhân dân các bộ tộc Lào.
“Bát cơm sẻ đôi và cọng rau bẻ nửa”. Mỗi khi hành quân qua các bản làng ở Savannakhet hay Saravane, bộ đội C7 luôn được bà con đón tiếp như con em ruột thịt trở về. Trong những năm tháng gian khổ 1982 – 1985, dù đời sống còn nhiều thiếu thốn, người dân Lào vẫn sẵn sàng nhường những hạt gạo trắng nhất, những quả bắp ngọt nhất cho “bộ đội Lập”. Nhiều cụ già và phụ nữ Lào đã tự nguyện làm “tai mắt” cho đơn vị, lặng lẽ quan sát mọi di biến động của kẻ địch từ phía biên giới để kịp thời báo tin cho quân ta.
Sự bảo vệ trước sự săn lùng của kẻ địch. Kẻ địch treo giải 20 triệu Baht với hy vọng dùng tiền bạc để mua chuộc, hòng tìm ra tung tích của Nguyễn Quốc Lập. Tuy nhiên, chúng đã thất bại hoàn toàn trước “bức tường lòng dân”. Người dân Lào tại bản Xenouan và Huay Meun đã đồng lòng bảo mật thông tin, che giấu nơi trú quân của đơn vị. Có những thời điểm địch càn quét vào bản, đe dọa người dân, nhưng bà con vẫn một lòng khẳng định: “Bộ đội Việt Nam là người nhà, chúng tôi không biết ai tên Lập cả”. Tình cảm ấy chính là lá chắn thép giúp ông và đồng đội an toàn đi qua những ngày tháng hiểm nguy nhất.
Khi đơn vị hoàn thành nhiệm vụ và rút quân về nước, hàng ngàn người dân đã đổ ra đường, lưu luyến tiễn đưa trong nước mắt. Câu chuyện về giải thưởng 20 triệu Baht cuối cùng chỉ còn là một minh chứng cho sự bất lực của kẻ thù trước sức mạnh của tình đoàn kết đặc biệt Việt – Lào – một mối quan hệ mà Chủ tịch Cay-xỏn Phôm-vi-hản từng nói: “Núi có thể mòn, sông có thể cạn, song tình nghĩa Lào – Việt Nam sẽ mãi mãi vững bền hơn núi, hơn sông”./.
Tác giả: Vũ Phong
Tác giả: Nguyễn Quốc Lập – nguyên d trưởng, d5, e19, f968
-bút danh Vũ Phong
-Tổ dân phố Đạo Tú, phường Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh
-Điện thoại số: 0936221634
